• जलसंधारण कामे ठप्प; वांगणसुळे–खोबळा ग्रामस्थांचा तहसील कार्यालयासमोर बेमुदत धरणे आंदोलनाचा इशारा

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
वांगणसुळे (सुरगाणा) | (प्रतिनिधी – दौलत चौधरी):-
सुरगाणा तालुक्यातील वांगणसुळे आणि खोबळा या आदिवासी बहुल गावांमध्ये सुरू असलेली जलसंधारणाची कामे दीर्घकाळापासून ठप्प झाल्याने संतप्त ग्रामस्थांनी अखेर आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. प्रशासनाकडून वारंवार निवेदने देऊनही कोणतीही ठोस कार्यवाही न झाल्याने ग्रामस्थांनी आज 22 एप्रिल सुरगाणा तहसील कार्यालयासमोर बेमुदत धरणे आंदोलन सुरू केले. या आंदोलनामुळे संपूर्ण तालुक्यातील प्रशासनावर दबाव वाढला असून, पाणीटंचाईचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
आज सकाळी वांगणसुळे व खोबळा परिसरातील शेकडो ग्रामस्थ सुरगाणा येथे एकत्र जमले. सुरगाणा पोलीस ग्राऊंडपासून तहसील कार्यालयापर्यंत त्यांनी पायी मोर्चा काढला. या मोर्चामध्ये महिला, पुरुष, युवक, शेतकरी आणि ज्येष्ठ नागरिक मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते. पारंपरिक वेशभूषेत आणि हातात विविध प्रतीकात्मक साधने घेऊन ग्रामस्थांनी मोर्चा काढत प्रशासनाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला.
तहसील कार्यालय परिसरात पोहोचल्यानंतर ग्रामस्थांनी ठिय्या मांडत बेमुदत धरणे आंदोलन सुरू केले. या वेळी आंदोलनकर्त्यांनी जोरदार घोषणा देत परिसर दणाणून सोडला. “आमच्या मागण्या पूर्ण करा, नाहीतर खुर्ची खाली करा”, “वांगणसुळे–खोबळा येथील बंधारे झालाच पाहिजे”, “पाणी आमचा हक्क आहे” अशा घोषणांनी वातावरण तापले होते. काही आंदोलकांनी विळा, हातोडा, तारा यांसारखी पारंपरिक प्रतीके हातात घेत “लाल पावटे की जय” अशा घोषणाही दिल्या, ज्यामुळे आंदोलन अधिक तीव्र आणि लढाऊ स्वरूपाचे झाले.ग्रामस्थांच्या मते, वांगणसुळे व खोबळा या गावांमध्ये काही महिन्यांपूर्वी जलसंधारणाची विविध कामे सुरू करण्यात आली होती. यामध्ये लघु बंधारे, गाळ काढणे, नालाबांधणी, जलसाठा वाढविण्याचे प्रकल्प यांचा समावेश होता. या कामांमुळे परिसरातील भूजलपातळी वाढून शेतीसाठी आणि पिण्यासाठी पाण्याची उपलब्धता सुधारेल, अशी ग्रामस्थांची अपेक्षा होती. मात्र, अचानक ही सर्व कामे बंद पडल्याने ग्रामस्थांचा विश्वास डळमळीत झाला आहे.
स्थानिक शेतकऱ्यांनी सांगितले की, “आमच्या भागात आधीच पाण्याची तीव्र टंचाई आहे. पावसाळा संपल्यानंतर काही महिन्यांतच विहिरी कोरड्या पडतात. जलसंधारणाची कामे सुरू झाल्याने आम्हाला आशा वाटू लागली होती; पण आता ती कामेच बंद पडल्याने आम्ही पुन्हा संकटात सापडलो आहोत.” काही महिलांनीही पाण्यासाठी दररोज लांब अंतर चालावे लागत असल्याची व्यथा मांडली.
ग्रामस्थांनी यापूर्वी तहसीलदार, पंचायत समिती, तसेच संबंधित विभागांकडे अनेक वेळा निवेदने दिली होती. मात्र, त्यावर कोणतीही ठोस कारवाई झाली नाही, असा आरोप त्यांनी केला आहे. विशेष म्हणजे, या कामांसाठी शासनाकडून मोठ्या प्रमाणात निधी मंजूर झाला असल्याची माहितीही ग्रामस्थांनी दिली. तरीही प्रत्यक्षात कामे बंद असल्यामुळे निधीचा वापर नेमका कुठे झाला, असा प्रश्नही उपस्थित केला जात आहे.आंदोलनादरम्यान ग्रामस्थांचे नेते गोविंद धूम यांनी प्रशासनावर जोरदार टीका केली. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, “आम्ही अनेक वेळा निवेदने दिली, पण प्रशासनाने आमच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केले. आता आम्ही रस्त्यावर उतरलो आहोत. संबंधित लोकप्रतिनिधी आमदार नितीन पवार स्वतः येथे येऊन आमच्या मागण्या मान्य करत नाहीत, तोपर्यंत हे आंदोलन सुरूच राहील. आम्ही मागे हटणार नाही.”
या आंदोलनामुळे तहसील कार्यालय परिसरात काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. पोलिसांनी योग्य ती खबरदारी घेत परिसरात बंदोबस्त वाढवला होता. प्रशासनातील काही अधिकाऱ्यांनी आंदोलनकर्त्यांशी चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला; मात्र ग्रामस्थांनी ठोस निर्णय होईपर्यंत आंदोलन मागे घेण्यास नकार दिला.जलसंधारणाची कामे ही केवळ विकासाची नव्हे, तर जीवन-मरणाचा प्रश्न असल्याचे ग्रामस्थांनी अधोरेखित केले. पाण्याअभावी शेती करणे कठीण झाले असून, अनेकांना स्थलांतर करावे लागत आहे. त्यामुळे या कामांना गती देणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
दरम्यान, प्रशासनाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे. जलसंधारणासारख्या महत्त्वाच्या कामांमध्ये विलंब झाल्यास त्याचा थेट परिणाम ग्रामीण जीवनावर होत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. त्यामुळे संबंधित विभागांनी तातडीने हस्तक्षेप करून कामे पुन्हा सुरू करावीत, तसेच कामे का थांबली याची चौकशी करावी, अशी मागणी होत आहे.
ग्रामस्थांनी स्पष्ट केले आहे की, त्यांच्या मागण्या पूर्ण होईपर्यंत आंदोलन सुरूच राहील. यामध्ये प्रमुख मागण्या म्हणजे – बंद पडलेली सर्व जलसंधारण कामे तात्काळ सुरू करणे, मंजूर निधीचा पारदर्शक वापर करणे, आणि संबंधित अधिकाऱ्यांवर जबाबदारी निश्चित करणे. सध्या वांगणसुळे–खोबळा ग्रामस्थांचे हे आंदोलन सुरगाणा तालुक्यात चर्चेचा विषय ठरले असून, प्रशासनाच्या पुढील भूमिकेकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
वांगण सुळे प्रतिनिधी : दौलत चौधरी