दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दि. 1 सप्टेंबर 2026

महागाईचा भडका; मजुरांच्या हातात पैसा अपुरा!

साखर, गूळ, खाद्यतेल, शेंगदाण्यांच्या दरवाढीने सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडले; मजुरी वाढली तरी खर्च भागेना

येडशी | | प्रतिनिधी – सुभान शेख

राज्यात दिवसेंदिवस वाढत चाललेल्या महागाईमुळे सर्वसामान्य नागरिक, गोरगरीब कुटुंबे आणि रोजंदारीवर काम करणाऱ्या मजुरांच्या घरखर्चाचे गणित पूर्णपणे विस्कटले आहे. जीवनावश्यक वस्तूंच्या वाढत्या किमती आणि त्या तुलनेत अपुरे उत्पन्न यामुळे गरीब व मजूर वर्गासमोर दैनंदिन संसाराचा गाडा चालविण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. ‘महागाई कमी होईना आणि मजुरीचा पैसा पुरेना’, अशी व्यथा ग्रामीण भागातील नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.येडशी परिसरासह ग्रामीण भागात शेतमजुरी करून कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करणाऱ्या अनेक कुटुंबांना वाढत्या महागाईचा मोठा फटका बसत आहे. घरातील अन्नधान्य, किराणा, स्वयंपाकासाठी लागणारे खाद्यतेल, साखर, गूळ, शेंगदाणे यांसह इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती वाढल्याने महिन्याचे बजेट कोलमडले आहे. उत्पन्नाचा मोठा हिस्सा केवळ अन्नधान्य आणि घरगुती गरजा भागविण्यातच खर्च होत असल्याने शिक्षण, आरोग्य, कपडे, घराची दुरुस्ती आणि इतर आवश्यक खर्चांसाठी पैसे शिल्लक राहत नसल्याची स्थिती आहे.

जीवनावश्यक वस्तूंच्या दरवाढीचा फटका

ग्रामीण भागातील नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, सध्या साखरेचा दर सुमारे ६० रुपये किलो, गुळाचा दर ७० रुपये किलो, खाद्यतेलाचा दर सुमारे १६० रुपये किलो तर शेंगदाण्याचा दर सुमारे १३० रुपये किलोपर्यंत पोहोचला आहे. याशिवाय किराणा बाजारातील इतर वस्तूंच्या किमतीही वाढल्याने सामान्य कुटुंबाच्या खर्चात सातत्याने भर पडत आहे.पूर्वी मर्यादित उत्पन्नामध्ये घरातील गरजा काही प्रमाणात भागत होत्या. मात्र, आता त्याच उत्पन्नात वाढत्या किमतींमुळे आवश्यक वस्तू खरेदी करणेही कठीण झाले आहे. त्यामुळे गोरगरीब कुटुंबांना अनेकदा गरजेच्या वस्तूंची खरेदी पुढे ढकलावी लागत असल्याचे चित्र ग्रामीण भागात पाहायला मिळत आहे.

मजुरी वाढली, पण खर्च त्याहून अधिक वाढला

महागाई वाढल्यामुळे मजुरांच्या मजुरीतही काही प्रमाणात वाढ झाली आहे. शेतात काम करणाऱ्या महिलांना दिवसाला साधारण ३०० ते ४०० रुपये, तर पुरुष मजुरांना ५०० ते ६०० रुपये रोजंदारी मिळत असल्याचे सांगितले जाते. मात्र, रोज मिळणारा हा पैसा कुटुंबाचा संपूर्ण खर्च भागविण्यासाठी पुरेसा ठरत नसल्याची मजुरांची प्रमुख तक्रार आहे.एका बाजूला मजुरीचे दिवस निश्चित नसतात, तर दुसऱ्या बाजूला वनावश्यक वस्तूंचे दर सातत्याने वाढत आहेत. शेतीच्या हंगामात काम मिळते; मात्र हंगाम संपल्यानंतर रोजगाराचा प्रश्न निर्माण होतो. त्यामुळे रोजंदारीवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांना वर्षभर आर्थिक असुरक्षिततेचा सामना करावा लागतो.‘दिवसभर कष्ट करून मिळालेली मजुरी संध्याकाळपर्यंत घरखर्चात संपते; हातात काहीच शिल्लक राहत नाही,’ अशी भावना अनेक मजुरांकडून व्यक्त केली जात आहे.

महागाईमुळे घरगुती अर्थव्यवस्थेवर ताण

ग्रामीण कुटुंबांच्या उत्पन्नाचा मोठा भाग अन्नधान्य व किराणा खरेदीवर खर्च होतो. त्यातच मुलांचे शिक्षण, शाळेचे साहित्य, प्रवास, वीजबिल, औषधोपचार, शेतीसंबंधी खर्च आणि इतर कौटुंबिक गरजा यामुळे आर्थिक ताण वाढत आहे.महागाईचा सर्वाधिक परिणाम अल्प उत्पन्न गटातील कुटुंबांवर होत असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे. उत्पन्न वाढण्याचा वेग आणि वस्तूंच्या किमती वाढण्याचा वेग यामध्ये मोठी तफावत असल्याने प्रत्यक्षात मजुरांच्या हातात उरणारा पैसा कमी होत चालला आहे.काही कुटुंबांना दैनंदिन गरजा भागविण्यासाठी उधारीचा आधार घ्यावा लागत आहे. महिन्याच्या शेवटी किराणा दुकानदाराकडील उधारी वाढत जाते आणि मजुरी मिळाल्यानंतर त्यातील मोठा हिस्सा कर्ज फेडण्यात जातो. परिणामी पुन्हा पुढील महिन्यासाठी उधारी घेण्याची वेळ येते. या दुष्टचक्रामुळे गरीब कुटुंबांची आर्थिक परिस्थिती अधिक बिकट होत असल्याचे नागरिक सांगतात.

‘गोरगरिबांनी जगायचे कसे?’

महागाईच्या पार्श्वभूमीवर ग्रामीण भागातील मजूर आणि गोरगरीब नागरिकांकडून शासनाच्या धोरणांबाबत प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. जीवनावश्यक वस्तूंचे दर सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात ठेवण्यासाठी शासनाने प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी होत आहे.महागाई वाढत असताना त्याचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या जीवनमानावर होतो. गरीब कुटुंबांना दोन वेळचे जेवण, मुलांचे शिक्षण आणि आरोग्याच्या गरजा भागविण्यासाठी संघर्ष करावा लागत असेल, तर शासनाने या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.‘पूर्वीच्या तुलनेत आज बाजारातील वस्तूंच्या किमती किती वाढल्या आहेत, सामान्य नागरिकांचे उत्पन्न किती वाढले आहे आणि प्रत्यक्षात कुटुंबाच्या हातात किती पैसा शिल्लक राहतो,’ याचा शासनाने वस्तुनिष्ठ आढावा घ्यावा, अशी मागणीही करण्यात येत आहे.

दर नियंत्रणासाठी ठोस उपाययोजनांची मागणी

महागाई नियंत्रणासाठी केवळ घोषणांपेक्षा प्रत्यक्ष बाजारभावावर नियंत्रण ठेवणाऱ्या उपाययोजना आवश्यक असल्याचे मजुरांचे म्हणणे आहे. जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती अचानक वाढू नयेत, बाजारातील साठेबाजी व कृत्रिम दरवाढीवर नियंत्रण ठेवावे, तसेच गरीब आणि गरजू कुटुंबांना आवश्यक वस्तू परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध करून द्याव्यात, अशी मागणी होत आहे.त्याचबरोबर ग्रामीण भागातील मजुरांना वर्षभर रोजगार उपलब्ध करून देणे, रोजगाराच्या संधी वाढविणे आणि उपलब्ध मजुरीच्या तुलनेत वाढत्या जीवनावश्यक खर्चाचा विचार करून कामगारांच्या आर्थिक परिस्थितीत सुधारणा करण्यासाठी शासनाने धोरण आखावे, अशी अपेक्षाही व्यक्त केली जात आहे.

मजुरांच्या कष्टाला योग्य मोबदला मिळावा

ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत शेतमजुरांचे योगदान मोठे आहे. शेतातील मशागत, पेरणी, खुरपणी, कापणी, मळणी अशा विविध कामांमध्ये मजूर मोठी भूमिका बजावतात. मात्र, त्यांच्या उत्पन्नाची अनिश्चितता आणि वाढत्या खर्चामुळे त्यांच्या कुटुंबांचे आर्थिक जीवन अस्थिर झाले आहे.महागाईच्या काळात मजुरांना मिळणारी रोजंदारी त्यांच्या कष्टाच्या तुलनेत पुरेशी आहे का, याचाही शासनाने विचार करावा, अशी मागणी होत आहे. महिलांना मिळणारी मजुरी आणि पुरुषांना मिळणारी मजुरी यामध्ये असलेली तफावत, रोजगाराची उपलब्धता आणि वर्षभर काम मिळण्याची हमी या मुद्द्यांवरही प्रशासनाने लक्ष देणे आवश्यक असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

शासनाने तातडीने लक्ष देण्याची मागणी

महागाईचा प्रश्न हा केवळ बाजारभावाचा नसून तो थेट सामान्य नागरिकांच्या जगण्याशी संबंधित आहे. वाढत्या किमतींमुळे गरीब कुटुंबांचे आर्थिक गणित बिघडत असेल, तर शासनाने संबंधित विभागांच्या माध्यमातून बाजारभावाचा नियमित आढावा घेऊन आवश्यक ती पावले उचलणे गरजेचे आहे.जीवनावश्यक वस्तूंचे दर नियंत्रणात आणावेत, गरीब व मजूर वर्गाला परवडणाऱ्या दरात आवश्यक वस्तू उपलब्ध करून द्याव्यात, रोजगाराच्या संधी वाढवाव्यात आणि मजुरांना त्यांच्या कष्टाचा योग्य मोबदला मिळेल याची दक्षता घ्यावी, अशी मागणी येडशी परिसरातील गोरगरीब नागरिक व मजुरांकडून राज्य शासनाकडे करण्यात आली आहे.दरम्यान, ‘महागाई कमी करा आणि गोरगरीबांच्या संसाराचा गाडा सुरळीत चालू द्या,’ अशी आर्त हाक ग्रामीण भागातील मजूर वर्गातून दिली जात असून, शासन या गंभीर प्रश्नाकडे किती गांभीर्याने पाहते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.