दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : ९ जून २०२६

सुरगाणा तालुक्यात दुर्गम आदिवासी भागात ड्रोनद्वारे आरोग्यसेवेची भरारी

खुंटविहीर, खिर्डी, भाटी व पिंपळसोंड,उंबरपाडा परिसरात चाचणी यशस्वी; औषधे, लसी आणि वैद्यकीय साहित्य आता अवघ्या काही मिनिटांत

सुरगाणा, ता. ६ जून २०२६ (रतन चौधरी, प्रतिनिधी) – नाशिक जिल्ह्यातील अतिदुर्गम आणि भौगोलिकदृष्ट्या आव्हानात्मक असलेल्या सुरगाणा तालुक्यातील आदिवासी भागांसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने आरोग्यसेवा पोहोचविण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. खुंटविहीर,पिंपळसोंड, उंबरपाडा (पी), खिर्डी आणि भाटी या सीमावर्ती गावांमध्ये ड्रोनद्वारे औषधे, लसी आणि वैद्यकीय साहित्य पोहोचविण्याच्या अभिनव उपक्रमाची चाचणी नुकतीच यशस्वीरित्या पार पडली.दुर्गम भागांतील नागरिकांना वेळेवर आरोग्य सेवा उपलब्ध करून देणे हे शासनाचे प्रमुख उद्दिष्ट असून, जिल्हा प्रशासन, तालुका आरोग्य विभाग आणि आयआयटी मुंबई यांच्या संयुक्त तांत्रिक सहकार्याने हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प साकारला जात आहे. या प्रकल्पामुळे डोंगरदऱ्या, घाटरस्ते आणि नैसर्गिक अडथळ्यांमुळे उपचारांपासून वंचित राहणाऱ्या हजारो आदिवासी नागरिकांना मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.

सुरगाणा तालुक्यातील खुंटविहीर, खिर्डी, भाटी, पिंपळसोंड, उंबरपाडा आणि आसपासचा परिसर हा अतिदुर्गम व जंगलव्याप्त असून येथील भौगोलिक परिस्थिती अत्यंत कठीण आहे. अनेक गावांपर्यंत पोहोचण्यासाठी डोंगराळ रस्ते, घाटमार्ग आणि ओढे-नाल्यांमधून प्रवास करावा लागतो. विशेषतः पावसाळ्यात अतिवृष्टी, पुराचे पाणी, दरडी कोसळणे आणि रस्ते वाहून जाण्याच्या घटना वारंवार घडतात. त्यामुळे अनेक गावांचा तालुक्याशी संपर्क तुटतो आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा वेळेत पोहोचू शकत नाही.या भागात सर्पदंश, अपघात, प्रसूतीपूर्व किंवा प्रसूतीनंतरच्या गुंतागुंती तसेच विविध साथीच्या आजारांमध्ये तातडीने उपचार मिळणे अत्यंत गरजेचे असते. मात्र प्रतिकूल भौगोलिक परिस्थितीमुळे रुग्णांना वेळेवर औषधे किंवा वैद्यकीय साहित्य उपलब्ध होत नाही. या गंभीर समस्येवर मात करण्यासाठी ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे.

या प्रकल्पांतर्गत प्राथमिक टप्प्यात सुरगणा तालुक्यातील प्राथमिक आरोग्य केंद्र अंबोडे येथून खिर्डी, भाटी, उंबरठाण, पांगारणे, पिंपळसोंड, उंबरपाडा आणि तातापाणी या भागांपर्यंत सुमारे १० ते १२ किलोमीटर अंतरावर ड्रोनद्वारे आरोग्य साहित्य पोहोचविण्याची चाचणी घेण्यात आली. तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली करण्यात आलेल्या या चाचणीत ड्रोनने निश्चित मार्ग यशस्वीरीत्या पूर्ण केला. ड्रोन सेवेमुळे केवळ औषधे आणि लसीच नव्हे, तर प्रयोगशाळा तपासणीसाठी आवश्यक रक्त आणि इतर जैविक नमुनेही अल्पावधीत वाहून नेणे शक्य होणार आहे. त्यामुळे ग्रामीण आणि आदिवासी भागांतील रुग्णांचे निदान अधिक वेगाने होऊन उपचार प्रक्रिया गतिमान होईल. तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत आवश्यक वैद्यकीय साहित्य काही मिनिटांत दुर्गम गावांपर्यंत पोहोचविता येणार आहे.या अभिनव उपक्रमामुळे सुरगणा तालुक्यातील खिर्डी, भाटी, पिंपळसोंड आणि आसपासच्या सुमारे २० ते २५ गावांतील जवळपास २५ ते ३० हजार नागरिकांना थेट लाभ मिळणार आहे. विशेषतः पावसाळ्यात संपर्क तुटणाऱ्या गावांसाठी ही सेवा जीवनदायी ठरणार असल्याची भावना स्थानिक नागरिकांनी व्यक्त केली आहे.आरोग्य क्षेत्राबरोबरच भविष्यात या ड्रोन सेवेचा उपयोग कृषी, शिक्षण, दळणवळण आणि आपत्ती व्यवस्थापनासाठीही होऊ शकतो. दुर्गम भागांमध्ये शैक्षणिक साहित्य, कृषीविषयक नमुने किंवा इतर अत्यावश्यक वस्तू पोहोचविण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करता येईल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.

पिंपळसोंड येथे झालेल्या चाचणीदरम्यान प्रशासनातील अधिकारी आणि तांत्रिक तज्ज्ञ उपस्थित होते. त्यांनी परिसरातील भौगोलिक परिस्थिती, हवामान, उड्डाण मार्ग आणि सुरक्षिततेच्या सर्व बाबींचा सखोल अभ्यास करून चाचणी पार पाडली. प्रारंभीच्या निरीक्षणांनुसार हा प्रयोग यशस्वी ठरत असल्याचे संकेत मिळाले आहेत.याबाबत सहायक जिल्हाधिकारी डॉ. कश्मिरा संखे आणि सुरगणा तहसीलदार रामजी राठोड यांनी सांगितले की, पावसाळ्यात अतिवृष्टी, संततधार पाऊस, पूरस्थिती आणि रस्ते पाण्याखाली गेल्यामुळे तालुक्यातील अनेक गावांचा संपर्क तुटतो. अशा वेळी आरोग्यसेवा नागरिकांपर्यंत पोहोचविणे मोठे आव्हान ठरते. या पार्श्वभूमीवर ड्रोनद्वारे आरोग्यसेवा वितरणाचा हा प्रकल्प अत्यंत उपयुक्त ठरणार असून त्याची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्यास दुर्गम भागांतील नागरिकांना मोठा दिलासा मिळेल. स्थानिक आदिवासी नागरिकांनीही या उपक्रमाचे स्वागत केले आहे. वर्षानुवर्षे दुर्गम भागातील नागरिकांना वैद्यकीय सुविधांसाठी लांबचा प्रवास करावा लागत असल्याने अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत होता. आता आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून शासन थेट त्यांच्या दारात आरोग्य सेवा पोहोचविण्याचा प्रयत्न करत असल्याने आदिवासी समाजात आशेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

एकंदरीत, सुरगाणा तालुक्यात राबविण्यात येणारा ड्रोनद्वारे आरोग्य सेवा वितरण प्रकल्प हा ग्रामीण आणि आदिवासी भागांतील आरोग्य व्यवस्थेसाठी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरणार आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने दुर्गम भागांतील नागरिकांना वेळेत आणि प्रभावी आरोग्य सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने हा उपक्रम नवे पर्व सुरू करणारा ठरणार असल्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : ९ जून २०२६