मूठभर धान्य व घोटभर पाणी उपक्रमातून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश; शिव प्रतिष्ठान करंजाडेचा स्तुत्य उपक्रम

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
उरण (प्रतिनिधी : विठ्ठल ममताबादे) :– वाढत्या उन्हाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर मुक्या प्राणी-पक्ष्यांच्या जीवनासाठी पाणी व अन्नाची तीव्र गरज लक्षात घेऊन शिव प्रतिष्ठान करंजाडे व शिव मावळे यांच्या वतीने ‘मूठभर धान्य व घोटभर पाणी’ ही अभिनव संकल्पना राबवून जागतिक जल दिन अत्यंत अर्थपूर्ण पद्धतीने साजरा करण्यात आला. या उपक्रमातून पर्यावरण संवर्धन, निसर्गप्रेम आणि सजीव सृष्टीबद्दलची कळकळ यांचा प्रभावी संदेश समाजात पोहोचविण्यात आला.
सध्या वाढत्या तापमानामुळे जलस्रोत आटत चालले आहेत. उन्हाच्या कडाक्यामुळे माणसांसोबतच पक्षी आणि प्राण्यांनाही पाणी व अन्नासाठी भटकंती करावी लागते. अनेक वेळा पाण्याअभावी आणि अन्नाअभावी त्यांचे जीव धोक्यात येतात. याच पार्श्वभूमीवर शिव प्रतिष्ठान करंजाडे यांनी ‘मूठभर धान्य व घोटभर पाणी’ ही संकल्पना राबवून समाजासमोर एक आदर्श निर्माण केला आहे.या उपक्रमाअंतर्गत करंजाडे परिसरात विविध ठिकाणी पक्ष्यांसाठी पाण्याची भांडी ठेवण्यात आली, तसेच धान्याची व्यवस्था करून पक्ष्यांना खाद्य उपलब्ध करून देण्यात आले. काही ठिकाणी कुत्रे, मांजरे यांसारख्या भटक्या प्राण्यांसाठी देखील पाणी व खाऊ ठेवण्यात आला. नागरिकांनीही या उपक्रमाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत आपल्या घरासमोर, गच्चीवर किंवा अंगणात पाण्याची भांडी ठेवण्यास सुरुवात केली.

या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून ‘जगण्यासाठी पाणी अत्यावश्यक आहे’ हा संदेश अधिक प्रभावीपणे देण्यात आला. जसे माणसाला अन्न, वस्त्र आणि निवारा या मूलभूत गरजा आहेत, त्याचप्रमाणे पक्षी आणि प्राण्यांनाही पाणी व अन्नाची गरज असते. ही साधी पण अत्यंत महत्त्वाची जाणीव समाजामध्ये निर्माण करण्याचे काम या उपक्रमातून करण्यात आले. या कार्यक्रमाला शिव प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष सत्यजित पाटील, सचिव राकेश कुसळे, सुनील अंबावडे, अविनाश ठोसर, सुरेश बारवे, अमर कुसळे, तुषार कदम, योगेश कुलाल, अमर सावंत, रोशन शर्मा आदी मान्यवर उपस्थित होते. सर्वांनी प्रत्यक्ष सहभाग घेत पाणी व धान्य ठेवण्याच्या उपक्रमात हातभार लावला.
अध्यक्ष सत्यजित पाटील यांनी आपल्या मनोगतात सांगितले की, “निसर्ग आणि सजीव सृष्टी यांचे रक्षण करणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे. आपण लहान लहान कृतींमधून मोठा बदल घडवू शकतो. ‘मूठभर धान्य व घोटभर पाणी’ ही संकल्पना त्याचाच एक भाग आहे. प्रत्येक नागरिकाने आपल्या परिसरात अशा उपक्रमांची अंमलबजावणी केली, तर अनेक मुक्या जीवांचे प्राण वाचू शकतात.”सचिव राकेश कुसळे यांनीही नागरिकांना आवाहन करताना सांगितले की, “उन्हाळ्यात पक्ष्यांसाठी पाण्याची व्यवस्था करणे हे आपले सामाजिक कर्तव्य आहे. आपण दररोज घरातून बाहेर पडताना थोडेसे धान्य व पाणी ठेवले, तर अनेक पक्ष्यांना जीवनदान मिळू शकते. ही सवय आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनवायला हवी.”या उपक्रमातून पर्यावरण संरक्षणाचा व्यापक संदेश देण्यात आला. वाढत्या शहरीकरणामुळे नैसर्गिक अधिवास कमी होत आहेत. झाडांची संख्या घटत असल्याने पक्ष्यांना निवारा व अन्न मिळणे कठीण झाले आहे. अशा परिस्थितीत मानवाने पुढाकार घेऊन या सजीवांना मदत करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

शिव प्रतिष्ठान करंजाडे यांच्या या उपक्रमाने समाजात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण केली आहे. अनेक तरुणांनी या संकल्पनेला प्रतिसाद देत आपल्या मित्रपरिवारातही याबाबत जागृती केली. सोशल मीडियाच्या माध्यमातूनही या उपक्रमाची माहिती मोठ्या प्रमाणावर पसरविण्यात आली. यावेळी उपस्थित मान्यवरांनी सांगितले की, “निसर्ग टिकवायचा असेल, तर सजीव सृष्टीचे रक्षण करणे आवश्यक आहे. पक्षी आणि प्राणी हे पर्यावरणाच्या साखळीतील महत्त्वाचे घटक आहेत. त्यांचे अस्तित्व टिकले, तरच पर्यावरणाचा समतोल राखला जाईल.”‘मूठभर धान्य व घोटभर पाणी’ ही संकल्पना केवळ एक उपक्रम नसून ती एक सामाजिक चळवळ बनण्याची गरज आहे. प्रत्येकाने आपल्या घरापासून सुरुवात केली, तर संपूर्ण समाजात मोठा बदल घडू शकतो. या माध्यमातून मुलांमध्येही पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण होईल आणि पुढील पिढी अधिक संवेदनशील बनेल.शेवटी, शिव प्रतिष्ठान करंजाडे यांनी सर्व नागरिकांना आवाहन केले की, “आपण आपल्या परिसरात किमान एक पाण्याचे भांडे आणि धान्य ठेवण्याची जबाबदारी घ्यावी. ही छोटी कृती अनेक जीवांना जीवनदान देऊ शकते.”
या उपक्रमामुळे जागतिक जल दिनाचे औचित्य साधून केवळ पाण्याचे महत्त्वच अधोरेखित झाले नाही, तर पर्यावरण संवर्धनाचा एक प्रभावी संदेशही समाजात पोहोचला. शिव प्रतिष्ठान करंजाडे यांचा हा उपक्रम खरोखरच प्रेरणादायी असून समाजातील इतर संस्थांनीही अशा उपक्रमांतून पुढाकार घ्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
प्रतिनिधी विठ्ठल ममताबादे