दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : सोमवार, दिनांक : 29 जून 2026

सुरगाणा तालुक्यात खरीप हंगामासाठी कृषी विभागाचे नियोजन पूर्ण; १०० मिमी पावसानंतरच पेरणीचे आवाहन, कमी कालावधीच्या वाणांना प्राधान्य देण्याचा सल्ला

पळसण( सुरगाणा) | प्रतिनिधी : हिरामण चौधरी ):-

सुरगाणा तालुक्यातील खरीप हंगामासाठी कृषी विभागाने व्यापक नियोजन पूर्ण केले असून, यंदाच्या हंगामात हवामानातील बदल लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी घाईघाईने पेरणी न करता किमान १०० मिमी पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी करावी, असे आवाहन तालुका कृषी अधिकारी ज्ञानदेव तिखे यांनी केले आहे. याशिवाय हवामानातील अनिश्चितता लक्षात घेता कमी कालावधीत येणाऱ्या सुधारित वाणांची निवड करावी, तसेच माती परीक्षण, बीजप्रक्रिया आणि योग्य मशागतीच्या तंत्रांचा अवलंब करून उत्पादन वाढविण्याचे आवाहनही कृषी विभागाने केले आहे.यंदाच्या खरीप हंगामात सुरगाणा तालुक्यात सुमारे ३० हजार ४५५.६५ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणीचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. गेल्या वर्षी तालुक्यात प्रत्यक्ष २८ हजार ६६४.३१ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली होती. यंदा हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पावसाचे स्वरूप बदलते राहण्याची शक्यता लक्षात घेऊन कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना वैज्ञानिक पद्धतीने शेती करण्याचे मार्गदर्शन सुरू केले आहे.

भात, नागली, वरईसह विविध पिकांना प्राधान्य

सुरगाणा तालुक्यात खरीप हंगामात मुख्यत्वे भात, नागली आणि वरई या पारंपरिक पिकांची मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते. याशिवाय तूर, उडीद, भुईमूग, कुळीथ आणि खुरासणी या पिकांचीदेखील शेतकरी लागवड करतात. तालुक्यातील एकूण क्षेत्रापैकी सुमारे १,१५० हेक्टर क्षेत्र बागायती असून, या भागात प्रामुख्याने स्ट्रॉबेरी आणि विविध भाजीपाला पिकांचे उत्पादन घेतले जाते. त्यामुळे पारंपरिक शेतीबरोबरच नगदी पिकांनाही या भागात महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

१०० मिमी पावसानंतरच पेरणी करा

हवामानातील अनिश्चितता आणि पावसातील खंड लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी पेरणीची घाई करू नये, असा स्पष्ट सल्ला कृषी विभागाने दिला आहे. जमिनीत पुरेसा ओलावा निर्माण झाल्यानंतरच पेरणी केल्यास बियाण्यांची उगवण चांगली होते आणि पुन्हा पेरणी करण्याची वेळ येत नाही.यासाठी किमान १०० मिमी पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी सुरू करावी, असे कृषी विभागाने सुचविले आहे. यामुळे पिकांची वाढ चांगली होऊन उत्पादनात वाढ होण्यास मदत होईल.

कमी कालावधीच्या वाणांची निवड महत्त्वाची

बदलत्या हवामानाचा विचार करता यंदा कमी कालावधीत परिपक्व होणाऱ्या वाणांचा वापर करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. अशा वाणांमुळे पावसात खंड पडला किंवा हंगाम कमी कालावधीचा ठरला तरी पिकांचे नुकसान तुलनेने कमी होते.तज्ज्ञांच्या मते, लवकर तयार होणाऱ्या वाणांमुळे उत्पादनात स्थिरता राहते आणि नैसर्गिक जोखमींचा परिणाम कमी होतो.

उताराला आडवी मशागत करा

सुरगाणा तालुक्याचा बहुतांश भाग डोंगराळ आणि उताराचा असल्यामुळे पावसाचे पाणी मोठ्या प्रमाणात वाहून जाते. त्यामुळे जमिनीची धूप होण्याची शक्यता वाढते.यासाठी शेतकऱ्यांनी उताराला आडवी नांगरट आणि मशागत करावी, असे कृषी विभागाने सांगितले आहे. या पद्धतीमुळे पावसाचे पाणी जमिनीत अधिक प्रमाणात मुरते, मातीची धूप कमी होते आणि जमिनीतील ओलावा अधिक काळ टिकून राहतो. परिणामी पिकांच्या वाढीस पोषक वातावरण निर्माण होते.

माती परीक्षणावर भर

रासायनिक खतांच्या वाढत्या किमती लक्षात घेता शेतकऱ्यांनी अंधाधुंद खतांचा वापर टाळून माती परीक्षणाच्या अहवालानुसारच संतुलित खत व्यवस्थापन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.माती परीक्षणामुळे जमिनीतील पोषक घटकांची माहिती मिळते आणि त्यानुसार आवश्यक तेवढ्याच खतांचा वापर करता येतो. त्यामुळे उत्पादन खर्च कमी होण्याबरोबरच जमिनीचे आरोग्यही टिकून राहते.

बीजप्रक्रिया अत्यावश्यक

पेरणीपूर्वी बियाण्यांवर योग्य प्रकारे बीजप्रक्रिया करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे कृषी विभागाने स्पष्ट केले आहे.बीजप्रक्रियेमुळे बियाण्यांपासून पसरणाऱ्या बुरशीजन्य व जीवाणूजन्य रोगांपासून संरक्षण मिळते. तसेच बियाण्यांची उगवण चांगली होऊन पिकांची सुरुवातीची वाढ जोमदार होते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी प्रमाणित बियाण्यांचा वापर करून योग्य औषधांनी बीजप्रक्रिया करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

गावोगावी कृषी मार्गदर्शन

खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर कृषी विभागाकडून विविध गावांमध्ये शेतकरी मार्गदर्शन कार्यक्रम आयोजित करण्यात येत आहेत. घांगबारी (ता. सुरगाणा) येथे आयोजित कार्यक्रमात तालुका कृषी अधिकारी ज्ञानदेव तिखे यांनी शेतकऱ्यांना बीजप्रक्रिया, हवामानानुसार पीक नियोजन, संतुलित खत व्यवस्थापन आणि आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाबाबत मार्गदर्शन केले.शेतकऱ्यांनी कोणतीही शंका असल्यास आपल्या गावातील कृषी सहाय्यक, मंडळ कृषी अधिकारी किंवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय, सुरगाणा येथे संपर्क साधून मार्गदर्शन घ्यावे, असेही आवाहन करण्यात आले आहे.

उत्पादनवाढीसाठी वैज्ञानिक शेतीची गरज

बदलते हवामान, वाढता उत्पादन खर्च आणि नैसर्गिक संकटांचा सामना करण्यासाठी पारंपरिक पद्धतींसोबत आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचा वापर आवश्यक असल्याचे कृषी विभागाने नमूद केले आहे. माती परीक्षण, सुधारित बियाणे, बीजप्रक्रिया, संतुलित खत व्यवस्थापन आणि योग्य वेळेवर पेरणी या उपाययोजनांमुळे उत्पादनात लक्षणीय वाढ होऊ शकते.

अधिकाऱ्यांचे आवाहन

तालुका कृषी अधिकारी ज्ञानदेव तिखे म्हणाले, “शेतकऱ्यांनी पावसाची घाई न करता किमान १०० मिमी पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी करावी. उताराला आडवी मशागत, योग्य बीजप्रक्रिया आणि माती परीक्षणाच्या आधारे खतांचा वापर केल्यास उत्पादनात निश्चितच शाश्वत वाढ होईल. बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर कमी कालावधीच्या सुधारित वाणांची निवड करणे हेच यशस्वी खरीप हंगामाचे प्रमुख सूत्र ठरणार आहे.”यंदाच्या खरीप हंगामात वैज्ञानिक शेतीचा अवलंब करून नियोजनबद्ध पद्धतीने शेती केल्यास सुरगाणा तालुक्यातील शेतकऱ्यांना चांगले उत्पादन आणि अधिक आर्थिक लाभ मिळण्याची अपेक्षा कृषी विभागाने व्यक्त केली आहे.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : सोमवार, दिनांक : 29 जून 2026