दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : गुरुवार, दिनांक : 3 सप्टेंबर 2026

पावसाच्या खंडाने सोयाबीनसह खरीप पिके संकटात; तातडीने पंचनामे करून शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत द्या

आमदार कैलास पाटील यांची मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे मागणी; पिकांच्या नुकसानीची शेतपातळीवर पाहणी करण्याचे आवाहन

येडशी ,(धाराशिव) |( प्रतिनिधी : सुभान शेख )

मराठवाड्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा सातत्याने सामना करणाऱ्या धाराशिव जिल्ह्यात यंदा पावसाच्या प्रदीर्घ खंडामुळे शेतकऱ्यांसमोर नवे संकट उभे राहिले आहे. मागील महिनाभरापासून पावसाने मोठा खंड दिल्याने जिल्ह्यातील प्रमुख खरीप पीक असलेल्या सोयाबीनसह इतर पिकांवर गंभीर परिणाम झाला आहे. अनेक भागांत जमिनीतील ओलावा कमी झाल्याने पिकांची वाढ खुंटली असून, सोयाबीन पिकावर फुलगळ आणि शेंगा गळण्याचे संकट निर्माण झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर पावसाच्या खंडामुळे नुकसान झालेल्या सर्व पिकांचे तातडीने पंचनामे करून नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत व पीक नुकसानभरपाई द्यावी, अशी मागणी आमदार कैलास पाटील यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे केली आहे.आमदार कैलास पाटील यांनी बुधवारी (दि. २) मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे ही मागणी केली. धाराशिव जिल्ह्यातील सद्यस्थिती गंभीर असून, महसूल व कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी केवळ कागदोपत्री पाहणी न करता प्रत्यक्ष शेतपातळीवर जाऊन पिकांची स्थिती तपासावी, अशी मागणीही त्यांनी केली आहे.

सोयाबीनच्या फुलोरा आणि शेंगा भरण्याच्या अवस्थेतच पावसाचा खंड :

धाराशिव जिल्ह्यात सोयाबीन हे शेतकऱ्यांचे प्रमुख खरीप पीक आहे. सध्या सोयाबीन पीक फुलोरा तसेच शेंगा लागण्याच्या अत्यंत महत्त्वाच्या अवस्थेत आहे. याच कालावधीत पिकाला पुरेशा पावसाची आणि जमिनीतील ओलाव्याची आवश्यकता असते. मात्र, मागील अनेक दिवसांपासून पावसाने दडी मारल्याने पिकांना आवश्यक असलेला ओलावा उपलब्ध होत नाही.पावसाचा खंड आणि वाढत्या तापमानाचा दुहेरी फटका सोयाबीन पिकाला बसत आहे. अनेक शेतांमध्ये सोयाबीनची झाडे वरून हिरवी दिसत असली तरी जमिनीमध्ये पुरेसा ओलावा नसल्यामुळे पिकांची अपेक्षित वाढ होत नसल्याचे चित्र आहे. काही ठिकाणी झाडांची पाने कोमेजत असून, फुलोरा कमी होत आहे. फुले व नव्याने लागलेल्या शेंगा गळून पडत असल्याने भविष्यातील उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

उत्पादन घटल्यास शेतकऱ्यांच्या आर्थिक अडचणी वाढणार

धाराशिव जिल्ह्यातील बहुतांश शेतकरी शेतीच्या उत्पन्नावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहेत. खरीप हंगामातील उत्पादनातूनच वर्षभराचा आर्थिक व्यवहार, कर्जफेड, पुढील हंगामाचा शेतीखर्च, घरखर्च तसेच मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च भागविण्याचे नियोजन शेतकरी करतात. मात्र, पावसाच्या खंडामुळे खरीप पिकांचे उत्पादन घटल्यास त्यांच्या आर्थिक अडचणी आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे.शेतीमध्ये बियाणे, खते, औषधे, मशागत, मजुरी आणि इतर बाबींवर मोठ्या प्रमाणात खर्च झालेला आहे. त्यामुळे उत्पादन कमी झाल्यास शेतकऱ्यांना केलेला खर्चही वसूल करणे कठीण होऊ शकते. आधीच आर्थिक संकटाचा सामना करणाऱ्या शेतकरी कुटुंबांवर याचा मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.विशेषतः मुला-मुलींच्या शिक्षणाचा खर्च भागविणे अनेक कुटुंबांसाठी आव्हानात्मक ठरण्याची शक्यता आहे. महाविद्यालयीन शिक्षणाची फी, पुस्तके, प्रवास आणि इतर शैक्षणिक खर्चासाठी शेतकरी शेतीच्या उत्पन्नावर अवलंबून असतात. त्यामुळे पिकांचे मोठे नुकसान झाल्यास त्याचा थेट परिणाम कुटुंबाच्या आर्थिक नियोजनावर होणार असल्याचे आमदार कैलास पाटील यांनी निदर्शनास आणून दिले.

इतर खरीप पिकांनाही पावसाच्या खंडाचा फटका

सोयाबीनबरोबरच जिल्ह्यातील इतर खरीप पिकांवरही पावसाच्या खंडाचा परिणाम होत आहे. कापूस, तूर, मूग, उडीद, मका आणि इतर पिकांना योग्य वेळी पाऊस न मिळाल्याने वाढीवर परिणाम झाला आहे. काही भागांत पिकांची वाढ समाधानकारक नसून, काही ठिकाणी पिके करपण्यास सुरुवात झाल्याची परिस्थिती आहे.पावसाचा खंड आणखी काही दिवस कायम राहिल्यास परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाने विलंब न करता नुकसानीचा प्राथमिक अंदाज घेणे आणि प्रत्यक्ष शेतपातळीवरील परिस्थितीचा आढावा घेणे गरजेचे असल्याचे आमदार पाटील यांनी म्हटले आहे.

महसूल आणि कृषी विभागाने संयुक्त पाहणी करावी

पावसाच्या खंडामुळे पिकांचे नुकसान झालेल्या गावांमध्ये महसूल आणि कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी संयुक्तपणे प्रत्यक्ष पाहणी करावी. प्रत्येक गावातील परिस्थितीचा स्वतंत्रपणे आढावा घेऊन शेतकऱ्यांच्या नुकसानीची वस्तुनिष्ठ नोंद करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.पिकांची सद्यस्थिती, जमिनीतील ओलावा, पिकांची वाढ, फुलोरा, शेंगा लागण्याचे प्रमाण तसेच झालेली फुलगळ व शेंगा गळती यांचा विचार करून नुकसानीचे मूल्यांकन करण्यात यावे. पंचनामे करताना प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांना विश्वासात घेऊन पारदर्शक पद्धतीने प्रक्रिया पूर्ण करावी, अशी अपेक्षाही व्यक्त करण्यात आली आहे.

पंचनाम्यांना विलंब नको

पावसाचा खंड कायम राहिल्यास नुकसानीची तीव्रता वाढू शकते. त्यामुळे पंचनाम्यांची प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी आणखी प्रतीक्षा न करता तातडीने कार्यवाही करावी. नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना वेळेत मदत मिळाल्यास त्यांना पुढील शेतीखर्च आणि कौटुंबिक आर्थिक गरजा भागविण्यास काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.धाराशिव जिल्ह्यासह राज्यातील ज्या-ज्या भागांमध्ये पावसाचा मोठा खंड पडला आहे, त्या सर्व भागांमध्ये पिकांची पाहणी करून आवश्यक त्या उपाययोजना करण्याची गरज आहे. शासनाने परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने आर्थिक मदत उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

मुख्यमंत्र्यांनी तातडीने आदेश द्यावेत

धाराशिव जिल्ह्यासह पावसाचा खंड पडलेल्या इतर भागांतील शेतकऱ्यांच्या अडचणी लक्षात घेऊन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित विभागांना तातडीने निर्देश द्यावेत, अशी मागणी आमदार कैलास पाटील यांनी केली आहे.“पावसाच्या खंडामुळे सोयाबीनसह खरीप पिकांचे नुकसान होत असताना शेतकऱ्यांना त्यांच्या नुकसानीची भरपाई मिळणे आवश्यक आहे. महसूल आणि कृषी विभागाने प्रत्यक्ष शेतात जाऊन पाहणी करून तातडीने पंचनामे करावेत आणि पात्र नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देण्यासाठी कार्यवाही करावी,” अशी मागणी आमदार कैलास पाटील यांनी केली.पावसाने दडी मारल्याने शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांसमोर उभे असलेले पीक हातातून जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे शासनाच्या मदतीकडे धाराशिव जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले असून, प्रशासनाकडून पंचनामे आणि आर्थिक मदतीची कार्यवाही किती वेगाने होते, याकडे सर्वांचे लक्ष आहे.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : गुरुवार, दिनांक : 3 सप्टेंबर 2026