दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : 8 सप्टेंबर 2026

पावसाने पाठ फिरवल्याने श्रीक्षेत्र रामलिंग देवस्थान यात्रेवर दुष्काळाचे सावट!

भाविकांची गर्दी घटली; व्यावसायिकांचे लाखोंचे नुकसान होण्याची भीती — “दुकाने थाटूनही खरेदीदार नाहीत, उदरनिर्वाह कसा करायचा?”

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज

येडशी | प्रतिनिधी : सुभान शेख :

धाराशिव तालुक्यातील येडशीपासून अवघ्या तीन किलोमीटर अंतरावर असलेले श्रीक्षेत्र रामलिंग देवस्थान हे परिसरातील प्रसिद्ध धार्मिक व पर्यटनस्थळ म्हणून ओळखले जाते. निसर्गरम्य वातावरण, डोंगररांगा, हिरवाई, धबधबा आणि धार्मिक महत्त्वामुळे या ठिकाणी श्रावण महिन्यात मोठ्या संख्येने भाविक, पर्यटक तसेच छोटे-मोठे व्यावसायिक दाखल होत असतात. मात्र, यंदा पावसाने पाठ फिरवल्याने श्रीक्षेत्र रामलिंग देवस्थानच्या यात्रेवर दुष्काळाचे सावट निर्माण झाले असून, यात्रेवर उदरनिर्वाहासाठी अवलंबून असलेल्या व्यावसायिकांच्या व्यवसायावर मोठा परिणाम झाला आहे.दरवर्षी श्रावण महिन्यात रामलिंग देवस्थान येथे महिनाभर यात्रा भरते. यंदाही १३ ऑगस्टपासून यात्रेला सुरुवात झाली. यात्रेनिमित्त महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून भाविक, पर्यटक आणि व्यावसायिक येथे येतात. यात्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात विविध प्रकारची दुकाने थाटली जातात. त्यामुळे स्थानिकांसह बाहेरून येणाऱ्या अनेक छोट्या व्यावसायिकांना या यात्रेतून रोजगार आणि उत्पन्नाची मोठी अपेक्षा असते.मात्र, यंदा येडशी परिसरात अपेक्षित पाऊस झालेला नसल्याने यात्रेच्या वातावरणावर त्याचा थेट परिणाम जाणवत आहे. पावसाअभावी पर्यटकांची संख्या कमी झाली असून, यात्रेत येणारे भाविक मंदिरात दर्शन घेऊन थेट परतत असल्याने व्यावसायिकांच्या दुकानांमध्ये ग्राहकांची वर्दळ अत्यल्प आहे.

दुकाने आहेत; मात्र ग्राहक नाहीत

रामलिंग देवस्थानच्या यात्रेत दरवर्षी लहान मुलांची खेळणी, नारळ, पेढे, प्रसाद, हॉटेल, खाद्यपदार्थ, कंदमुळे, स्टेशनरी, हळदी-कुंकू, धार्मिक साहित्य, आईस्क्रीम, मावाकुल्फी तसेच विविध प्रकारच्या वस्तूंची दुकाने मोठ्या प्रमाणावर थाटली जातात.यात्रेच्या काळात भाविक दर्शनाबरोबरच या दुकानांमध्ये खरेदी करतात. त्यामुळे छोट्या व्यावसायिकांना काही दिवसांत चांगले उत्पन्न मिळते. अनेक कुटुंबे वर्षभराच्या आर्थिक नियोजनात या यात्रेच्या उत्पन्नावर अवलंबून असतात.मात्र यंदा परिस्थिती वेगळी आहे. दुकाने थाटण्यासाठी भांडवल खर्च झाले, माल खरेदी करण्यात आला; परंतु अपेक्षित ग्राहकच नसल्याने व्यावसायिक अडचणीत सापडले आहेत. दिवसाचा खर्चही निघत नसल्याची परिस्थिती अनेक दुकानदारांपुढे निर्माण झाली आहे.

“जगायचे कसे?” व्यावसायिकांचा सवाल

यात्रेतील हॉटेल व्यावसायिक सिद्धेश्वर पवार यांनी व्यावसायिकांच्या अडचणी मांडताना सांगितले की, पाऊस नसल्याने पर्यटकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी झाली आहे. पर्यटक यात्रेत येत असले तरी ते मोठ्या प्रमाणावर खरेदी करत नसल्याने छोटे व्यावसायिक आर्थिक अडचणीत आले आहेत.“पर्यटकांनी आमच्याकडून खरेदीच केली नाही तर आम्ही जायचे कुठे? उदरनिर्वाह कसा करायचा, मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च कसा भागवायचा, दुकानासाठी घेतलेले भांडवल कसे फेडायचे आणि कुटुंबाचा संसार कसा चालवायचा?” असे अनेक प्रश्न व्यावसायिकांसमोर उभे राहिले असल्याचे पवार यांनी सांगितले.यात्रेसाठी दूरवरून आलेल्या व्यावसायिकांना प्रवास, वाहतूक, दुकान मांडणी, जागेचे भाडे, मालाची खरेदी आणि इतर खर्च करावा लागतो. त्यामुळे अपेक्षित विक्री न झाल्यास त्यांना मोठा आर्थिक फटका बसतो.

चौथ्या सोमवारीही गर्दीचा अभाव

श्रावण महिन्यातील सोमवारला रामलिंग देवस्थान परिसरात विशेष गर्दी असते. भाविक मोठ्या संख्येने दर्शनासाठी येतात. यात्रेतील व्यावसायिकांसाठी हे दिवस विशेष महत्त्वाचे असतात.मात्र यंदा श्रावण महिन्यातील शेवटच्या चौथ्या सोमवारीही अपेक्षेप्रमाणे गर्दी दिसून आली नाही. त्यामुळे व्यावसायिकांच्या अपेक्षांवर पाणी फेरले आहे.सामान्यतः श्रावणातील सोमवार, सुट्टीचे दिवस आणि पावसाळ्यातील हिरवाई यामुळे रामलिंग परिसर पर्यटकांनी गजबजलेला असतो. मात्र पावसाअभावी यंदा निसर्गरम्य वातावरणाचीही अपेक्षित अनुभूती पर्यटकांना मिळत नसल्याचे चित्र आहे.

रामलिंग देवस्थानाचे धार्मिक आणि पर्यटन महत्त्व

श्रीक्षेत्र रामलिंग देवस्थान हे येडशी परिसरातील महत्त्वाचे श्रद्धास्थान आहे. धार्मिक महत्त्वासोबतच या परिसरातील निसर्गसौंदर्य पर्यटकांना आकर्षित करते.देवस्थान परिसरात ‘सीतेची न्हाणी’ म्हणून प्रसिद्ध असलेले ठिकाण पर्यटकांचे विशेष आकर्षण आहे. प्रभू श्रीरामाशी संबंधित धार्मिक श्रद्धा आणि स्थानिक परंपरेमुळे या ठिकाणाला विशेष महत्त्व आहे. पावसाळ्यात परिसरातील धबधबा, हिरवीगार झाडी, डोंगर आणि गवताळ प्रदेशामुळे रामलिंग परिसराचे सौंदर्य अधिक खुलते.याशिवाय परिसरातील माकडांची उपस्थितीही पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेते. त्यामुळे श्रावण महिन्यात अनेक कुटुंबे आणि पर्यटक येथे पर्यटनासाठी येतात.मात्र, पावसाची कमतरता असल्याने यंदा पर्यटनावरही परिणाम झाला आहे. पावसाळ्यातील निसर्गसौंदर्य पाहण्यासाठी येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या कमी झाल्याचा परिणाम थेट स्थानिक अर्थव्यवस्थेवर होत आहे.

एका यात्रेवर अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह

यात्रा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेची बाब नसून ग्रामीण भागातील अनेक छोट्या व्यावसायिकांसाठी ती रोजगाराचे महत्त्वाचे साधन आहे. खेळणी विक्रेते, खाद्यपदार्थ विक्रेते, नारळ-प्रसाद विक्रेते, हॉटेल चालक, आईस्क्रीम विक्रेते, स्टेशनरी विक्रेते आणि विविध वस्तू विकणारे छोटे व्यापारी यात्रेच्या काळात मिळणाऱ्या उत्पन्नावर आपला संसार चालवतात.यात्रेतून मिळणारे उत्पन्न मुलांच्या शिक्षणासाठी, घरखर्चासाठी आणि पुढील व्यवसायासाठी वापरले जाते. त्यामुळे यात्रेतील व्यवसायात घट झाल्यास त्याचा परिणाम केवळ दुकानदारावर होत नाही, तर संपूर्ण कुटुंबाच्या आर्थिक नियोजनावर होतो.यंदाच्या कमी गर्दीमुळे अनेक व्यावसायिकांच्या हातात पैसा फिरत नसल्याने ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही त्याचा फटका बसत असल्याचे चित्र आहे.

महागाईचा दुहेरी फटका

एकीकडे पावसाअभावी व्यवसाय मंदावला असताना दुसरीकडे वाढत्या महागाईमुळे व्यावसायिकांवर दुहेरी संकट आले आहे. दुकानासाठी लागणारा माल, खाद्यपदार्थ, वाहतूक, वीज, जागेचे भाडे आणि इतर खर्च वाढले आहेत.उत्पन्न घटले आणि खर्च वाढला, अशी परिस्थिती निर्माण झाल्याने छोट्या व्यावसायिकांसाठी व्यवसाय चालवणे कठीण झाले आहे. यात्रेत ग्राहकांची संख्या वाढली नाही तर अनेक व्यावसायिकांना तोटा सहन करावा लागण्याची शक्यता आहे.

शासनाने व्यावसायिकांच्या अडचणींकडे लक्ष द्यावे

यात्रेतील व्यावसायिकांच्या आर्थिक अडचणी लक्षात घेऊन शासन आणि प्रशासनाने त्यांच्या प्रश्नांकडे गांभीर्याने पाहावे, अशी मागणी पुढे येत आहे.पावसाअभावी ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होत असताना यात्रेवर अवलंबून असलेल्या छोट्या व्यावसायिकांना शक्य त्या पद्धतीने मदत मिळावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.श्रीक्षेत्र रामलिंग देवस्थानच्या यात्रेतील व्यावसायिकांचे नुकसान, स्थानिक रोजगार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था यांचा विचार करून प्रशासनाने विशेष उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी व्यावसायिकांकडून करण्यात येत आहे.

“व्यावसायिकांचे अश्रू पुसा”

यात्रेच्या माध्यमातून वर्षभराच्या कुटुंबाच्या गरजा भागविण्याची आशा बाळगणाऱ्या छोट्या व्यावसायिकांना यंदा पावसाच्या कमतरतेचा मोठा फटका बसला आहे. त्यामुळे शासनाने या व्यावसायिकांच्या परिस्थितीचा सहानुभूतीपूर्वक विचार करून त्यांना दिलासा द्यावा, अशी हाक देण्यात आली आहे.पाऊस पडला तर पर्यटक वाढतील, पर्यटक वाढले तर दुकाने चालतील आणि दुकाने चालली तर शेकडो कुटुंबांच्या चुली पेटतील, अशी भावना स्थानिक व्यावसायिक व्यक्त करीत आहेत.रामलिंग देवस्थानच्या यात्रेला धार्मिक आणि पर्यटनाच्या दृष्टीने मोठे महत्त्व असताना यंदा पावसाने पाठ फिरवल्यामुळे निर्माण झालेली आर्थिक कोंडी प्रशासनाने गांभीर्याने घ्यावी. यात्रेतील छोट्या व्यावसायिकांना आधार देण्यासाठी ठोस उपाययोजना करून त्यांच्या अडचणी दूर कराव्यात, अशी मागणी जोर धरत आहे.

पावसाची प्रतीक्षा; व्यावसायिकांच्या नजरा शासनाकडे

येडशी परिसरात पावसाने पाठ फिरवल्याने रामलिंग देवस्थान यात्रा अपेक्षित गर्दीपासून वंचित राहिली आहे. त्यामुळे यात्रेतील व्यावसायिकांच्या चेहऱ्यावर चिंता स्पष्टपणे दिसत आहे. एकीकडे पावसाची प्रतीक्षा आणि दुसरीकडे व्यवसायाला ग्राहकांची प्रतीक्षा, अशा दुहेरी संकटात हे व्यावसायिक सापडले आहेत.आता शासन आणि प्रशासन या व्यावसायिकांच्या मागण्यांकडे किती गांभीर्याने पाहते आणि त्यांना कोणता दिलासा मिळतो, याकडे येडशीसह रामलिंग परिसरातील व्यावसायिकांचे लक्ष लागले आहे.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज — सत्याची धार, जनतेचा आधार

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : 8 सप्टेंबर 2026