दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : शुक्रवार , दिनांक : १८ सप्टेंबर २०२६

संशोधनाच्या नव्या वाटांना मिळाले व्यासपीठ; त्र्यंबकेश्वर महाविद्यालयात ‘अविष्कार संशोधन स्पर्धा २०२६’ उत्साहात संपन्न
३३ संशोधन प्रकल्पांचे सादरीकरण; ६२ विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग — वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सर्जनशीलता व नवोपक्रमाला चालना

त्र्यंबकेश्वर | प्रतिनिधी :-
मविप्र समाजाचे कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय, त्र्यंबकेश्वर येथे विद्यार्थ्यांच्या संशोधनवृत्तीला चालना देणारी ‘अविष्कार संशोधन स्पर्धा २०२६’ उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाली. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच महाविद्यालयाच्या गुणवत्ता हमी अंतर्गत कक्ष (IQAC) यांच्या संयुक्त विद्यमाने या महाविद्यालयीन स्तरावरील संशोधन स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधनाची आवड निर्माण करणे, वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे, सर्जनशील विचारांना प्रोत्साहन देणे आणि नवोपक्रमाच्या माध्यमातून समाजोपयोगी कल्पनांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता.
स्पर्धेचे उद्घाटन महाविद्यालयाचे सेवानिवृत्त प्राचार्य व ज्येष्ठ संशोधक डॉ. बी. जी. वाघ यांच्या शुभहस्ते करण्यात आले. यावेळी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. सोमनाथ घुले अध्यक्षस्थानी होते. उद्घाटनप्रसंगी मान्यवरांनी विद्यार्थ्यांनी केवळ पाठ्यपुस्तकांपुरते शिक्षण मर्यादित न ठेवता प्रश्न विचारणे, निरीक्षण करणे, प्रयोग करणे आणि त्यातून नवीन निष्कर्ष शोधण्याची वृत्ती विकसित करावी, असे प्रतिपादन केले.
या स्पर्धेला विद्यार्थ्यांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. महाविद्यालयातील विविध शाखा व विषयांमधील विद्यार्थ्यांनी एकूण ३३ संशोधन प्रकल्प सादर केले. या प्रकल्पांमध्ये ६२ विद्यार्थ्यांनी सहभाग नोंदविला. विविध विषयांवरील संशोधनाधारित प्रकल्प, नाविन्यपूर्ण संकल्पना, प्रयोगात्मक मांडणी आणि समाजोपयोगी कल्पना विद्यार्थ्यांनी परीक्षकांसमोर सादर केल्या. त्यामुळे महाविद्यालयाच्या परिसरात दिवसभर संशोधन, चर्चा आणि नव्या कल्पनांचे वातावरण निर्माण झाले होते.कार्यक्रमाच्या प्रारंभी स्वागत करण्यात आले. डॉ. एस. जे. निकम यांनी प्रास्ताविकातून ‘अविष्कार’ संशोधन स्पर्धेची संकल्पना, उद्दिष्टे आणि विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक विकासातील तिचे महत्त्व स्पष्ट केले. विद्यार्थ्यांना संशोधनाची प्राथमिक ओळख व्हावी, त्यांच्या कल्पनांना शास्त्रीय पद्धतीने मांडण्याची संधी मिळावी आणि भविष्यातील संशोधनासाठी त्यांचा आत्मविश्वास वाढावा, यासाठी अशा उपक्रमांची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी नमूद केले.त्यानंतर डॉ. अजित नगरकर यांनी उपस्थित मान्यवर तसेच परीक्षकांचा परिचय करून दिला. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. वैषाली जाधव यांनी केले.
संशोधनातून समाजोपयोगी नवोपक्रमाची दिशा :

उद्घाटनप्रसंगी मार्गदर्शन करताना सेवानिवृत्त प्राचार्य व ज्येष्ठ संशोधक डॉ. बी. जी. वाघ यांनी विद्यार्थ्यांनी पारंपरिक शिक्षणाबरोबरच संशोधन आणि नवोपक्रमाकडे गांभीर्याने पाहण्याचे आवाहन केले. विद्यार्थ्यांच्या मनातील जिज्ञासा, प्रश्न आणि कल्पनांना संशोधनाची शास्त्रीय जोड मिळाल्यास त्यातून समाजाच्या विविध क्षेत्रांसाठी उपयुक्त नवनिर्मिती घडू शकते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
संशोधन म्हणजे केवळ मोठ्या प्रयोगशाळांमध्ये केले जाणारे काम नसून आपल्या आजूबाजूच्या समस्या समजून घेऊन त्यावर अभ्यासपूर्ण उपाय शोधण्याची प्रक्रिया आहे. विद्यार्थ्यांनी दैनंदिन जीवनातील समस्या, पर्यावरण, विज्ञान, तंत्रज्ञान, सामाजिक प्रश्न आणि स्थानिक गरजा यांचा अभ्यास करून संशोधनाकडे पाहावे, असेही त्यांनी मार्गदर्शन केले.

महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. सोमनाथ घुले यांनी विद्यार्थ्यांच्या संशोधनात्मक क्षमतेला योग्य व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्यासाठी महाविद्यालयात विविध संशोधनपर उपक्रम राबविले जात असल्याचे सांगितले. ‘अविष्कार’सारख्या स्पर्धांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास, चिकित्सक विचारसरणी, प्रश्न विचारण्याची क्षमता आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित होतो. विद्यार्थ्यांनी आपल्या कल्पना केवळ मांडण्यापेक्षा त्यामागील शास्त्रीय कारणमीमांसा समजून घेण्याचा प्रयत्न करावा, असे त्यांनी सांगितले.
IQAC समन्वयक डॉ. व्ही. बी. सोनवणे यांनीही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. उच्च शिक्षणामध्ये संशोधनाला महत्त्वाचे स्थान असून विद्यार्थ्यांनी उपलब्ध संधींचा उपयोग करून आपल्या शैक्षणिक क्षमतेचा विकास करावा, असे त्यांनी नमूद केले.
३३ प्रकल्पांचे परीक्षण :
स्पर्धेत सादर करण्यात आलेल्या संशोधन प्रकल्पांचे परीक्षण डॉ. अजित नगरकर आणि डॉ. दिलीप बेहरे यांनी केले. परीक्षकांनी प्रत्येक प्रकल्पाचा विषय, संशोधनाची दिशा, विषयाची मांडणी, नाविन्यता, प्रयोगात्मकता, निष्कर्ष आणि सादरीकरणाची पद्धत यांचा विचार करून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.संशोधन प्रकल्प सादर करताना विद्यार्थ्यांनी आपल्या विषयाची पार्श्वभूमी, संशोधनाची गरज, उद्दिष्टे, वापरलेल्या पद्धती, निरीक्षणे आणि निष्कर्ष याबाबत माहिती दिली. परीक्षकांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधत त्यांच्या संशोधनामागील संकल्पना समजून घेतल्या. काही प्रकल्पांमध्ये विद्यार्थ्यांनी प्रत्यक्ष प्रयोग व नमुने सादर केल्याने स्पर्धेला अधिक शैक्षणिक स्वरूप प्राप्त झाले.
प्राध्यापक व कर्मचाऱ्यांचे सहकार्य : या कार्यक्रमाला महाविद्यालयातील विविध विभागांचे विभागप्रमुख, शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. यावेळी डॉ. व्ही. बी. सोनवणे, डॉ. एस. जे. निकम, डॉ. समाधान गांगुर्डे, डॉ. अजित नगरकर, डॉ. भागवत महाले, डॉ. मनोहर जोपळे, डॉ. प्रशांत रणसुरे, डॉ. संदीप गोसावी, डॉ. सुलक्षणा कोळी, डॉ. मनिषा पाटील, डॉ. निर्भवणे, डॉ. आशुतोष खाडे, डॉ. ललिता सोनवणे, प्रा. डॉ. सोनाली इचाळे, डॉ. योगिता जाधव, सहाय्यक प्रा. प्रेरणा सोनवणे, प्रा. विष्णू दिघे, प्रा. शालिनी पाटील, प्रा. ममता धनगर, प्रा. विश्वकर्मा मॅडम यांच्यासह विविध विभागांतील प्राध्यापक उपस्थित होते.कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी महाविद्यालयातील विविध विभागांनी सहकार्य केले. विद्यार्थ्यांना संशोधन प्रकल्प तयार करण्यापासून ते त्याचे सादरीकरण करण्यापर्यंत मार्गदर्शन मिळाल्याने स्पर्धेचा शैक्षणिक दर्जा उंचावण्यास मदत झाली

विद्यार्थ्यांच्या संशोधनवृत्तीला नवी दिशा : एकूण ३३ संशोधन प्रकल्प आणि ६२ विद्यार्थ्यांचा सहभाग ही या स्पर्धेची प्रमुख वैशिष्ट्ये ठरली. विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्तपणे सहभाग घेत आपल्या कल्पनांना संशोधनाचे स्वरूप देण्याचा प्रयत्न केला. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांना केवळ स्पर्धात्मक अनुभव मिळत नाही, तर विषयाचा सखोल अभ्यास, माहितीचे विश्लेषण, तर्कशुद्ध मांडणी आणि निष्कर्ष काढण्याची क्षमता विकसित होण्यास मदत होते.महाविद्यालयीन स्तरावर आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेमुळे विद्यार्थ्यांना आपल्या संशोधन क्षमतेची चाचणी घेण्याची संधी मिळाली. भविष्यात विद्यापीठस्तरीय तसेच उच्चस्तरीय संशोधनासाठी आवश्यक असलेल्या कौशल्यांची प्राथमिक तयारी या माध्यमातून होऊ शकते.कार्यक्रमाच्या शेवटी सहाय्यक प्राध्यापक गोतरणे यांनी उपस्थित मान्यवर, परीक्षक, प्राचार्य, IQAC समन्वयक, शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि सहभागी विद्यार्थ्यांचे आभार मानले. सर्वांच्या सहकार्यामुळे ‘अविष्कार संशोधन स्पर्धा २०२६’ यशस्वीपणे पार पडल्याचे त्यांनी सांगितले. त्र्यंबकेश्वर महाविद्यालयात आयोजित या संशोधन स्पर्धेमुळे विद्यार्थ्यांच्या कल्पकतेला आणि संशोधनवृत्तीला व्यासपीठ मिळाले असून, ‘अविष्कार’मधून विद्यार्थ्यांच्या नव्या कल्पनांना संशोधनाची दिशा मिळत असल्याचे चित्र पाहायला मिळाले.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
प्रतिनिधी : त्र्यंबकेश्वर

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : शुक्रवार , दिनांक : १८ सप्टेंबर २०२६