दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : गुरुवार, दिनांक : 1 ऑक्टोबर 2026

गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध उपक्रम; सरपंच वैशाली पाटकर यांना ‘आदर्श सरपंच’ पुरस्कार

पाणीटंचाईग्रस्त पाड्यांवर सोलर पाणीपुरवठा, अंतर्गत रस्ते, सोलर पथदिवे, शिक्षण, स्वच्छता व महिला उपजीविकेला प्राधान्य; नालंदा ऑर्गनायझेशनकडून कार्याची दखल

पालघर | (प्रतिनिधी :बाळकृष्ण ढोके ):- पालघर जिल्ह्यातील तलासरी तालुक्यातील ग्रामपंचायत संभा येथे ग्रामस्थांनी सौ. वैशाली दिलीप पाटकर यांची सरपंचपदी थेट निवड केली. ऑक्टोबर २०२२ पासून सरपंच म्हणून कामकाजाची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर गावातील मूलभूत प्रश्नांना प्राधान्य देत विविध विकासकामे आणि सामाजिक उपक्रम राबविण्यावर त्यांनी भर दिला. पिण्याचे पाणी, अंतर्गत रस्ते, वीज व प्रकाश व्यवस्था, शिक्षण, उपजीविका, सांडपाणी व घनकचरा व्यवस्थापन अशा विविध क्षेत्रांत करण्यात आलेल्या कामांची दखल नालंदा ऑर्गनायझेशन या संस्थेने घेतली असून, सौ. वैशाली पाटकर यांना पुणे येथे ‘आदर्श सरपंच पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला.सरपंचपदाची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर गावातील प्रमुख समस्या केवळ कार्यालयीन पातळीवर समजून न घेता प्रत्यक्ष जनतेमध्ये जाऊन जाणून घेण्यावर भर देण्यात आला. ग्रामस्थांशी संवाद साधून त्यांच्या दैनंदिन अडचणी, पाणीटंचाई, रस्ते, वीज, शिक्षण, स्वच्छता आणि रोजगाराशी संबंधित गरजा समजून घेण्यात आल्या. त्यानुसार उपलब्ध साधनसामग्री आणि योजनांचा उपयोग करून विविध विकासकामे राबविण्यात आल्याचे सांगण्यात आले.

पाणीटंचाईवर सोलर पाणीपुरवठा योजनेचा आधार

गावातील काही पाड्यांवर पिण्याच्या पाण्याची समस्या प्रमुख होती. विशेषतः पाणीटंचाई असलेल्या भागातील नागरिकांना पाण्यासाठी करावी लागणारी धावपळ कमी करण्याच्या उद्देशाने सोलर पाणीपुरवठा योजना राबविण्यात आली. सौरऊर्जेचा वापर करून पाणीपुरवठा करण्याच्या या सुविधेमुळे संबंधित भागातील नागरिकांना मदत झाली.गावाच्या विकासामध्ये पाणी हा मूलभूत विषय असल्याने पिण्याच्या पाण्याबरोबरच सार्वजनिक जलस्रोतांचे व्यवस्थापन, नदीतील गाळ काढणे आणि नागरिकांसाठी आवश्यक सुविधा निर्माण करण्यावरही लक्ष देण्यात आले. नदीवर घाट बांधणे तसेच कपडे धुण्यासाठी स्वतंत्र घाट उभारण्याचे उपक्रमही राबविण्यात आले.

अंतर्गत रस्त्यांच्या विकासाला चालना

ग्रामस्थांच्या दैनंदिन वाहतुकीसाठी आवश्यक असलेल्या अंतर्गत रस्त्यांचे काँक्रिटीकरण करण्याबरोबरच विविध ठिकाणी पेव्हर ब्लॉक रस्ते तयार करण्यात आले. सार्वजनिक ठिकाणीही पेव्हर ब्लॉक बसविण्याची कामे करण्यात आली.गावातील अंतर्गत रस्त्यांमुळे नागरिकांची तसेच विद्यार्थ्यांची ये-जा सुलभ व्हावी, पावसाळ्यात निर्माण होणाऱ्या अडचणी कमी व्हाव्यात आणि सार्वजनिक ठिकाणांचा उपयोग अधिक चांगल्या पद्धतीने करता यावा, या दृष्टीने ही कामे करण्यात आली.

सौरऊर्जेवर आधारित प्रकाश व्यवस्था

गावातील सार्वजनिक प्रकाश व्यवस्थेच्या दृष्टीने सोलर स्ट्रीट लाईट आणि सोलर पथदिवे बसविण्यात आले. सार्वजनिक ठिकाणी प्रकाशाची सुविधा उपलब्ध झाल्याने रात्रीच्या वेळी नागरिकांना अधिक सोयीचे वातावरण निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.सौरऊर्जेचा वापर करून पर्यावरणपूरक आणि स्थानिक पातळीवर उपयोगी ठरणाऱ्या सुविधांना प्रोत्साहन देण्यावरही ग्रामपंचायतीने भर दिला.

शिक्षण क्षेत्रात डिजिटल सुविधांचा विस्तार

गावातील शाळा आणि अंगणवाड्यांमध्ये प्राथमिक सुविधा उपलब्ध करून देण्याबरोबरच सोलर लाईट आणि डिजिटल शिक्षण प्रणाली उपलब्ध करून देण्याचा उपक्रम राबविण्यात आला. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आधुनिक शिक्षण पद्धतीशी जोडण्याच्या दृष्टीने डिजिटल साधनांचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.शिक्षणाबरोबरच विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण व्हावी, या उद्देशाने गावात ग्रंथालय व वाचनालय सुविधा निर्माण करण्यात आली. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आणि नागरिकांना अभ्यास व वाचनासाठी स्थानिक पातळीवर सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

उद्यान आणि खुल्या व्यायामशाळेची निर्मिती

ग्रामस्थांसाठी विरंगुळा, आरोग्य आणि सामाजिक संवादाच्या दृष्टीने गावात उद्यान तयार करण्यात आले, तर नागरिकांच्या शारीरिक तंदुरुस्तीला प्रोत्साहन देण्यासाठी ओपन व्यायामशाळा उभारण्यात आली.सार्वजनिक जागांचा विकास करून त्या ठिकाणी नागरिकांसाठी उपयोगी सुविधा निर्माण करण्याचा प्रयत्न या उपक्रमांतून करण्यात आला.

स्वच्छता आणि सांडपाणी व्यवस्थापनावर भर

गावातील स्वच्छतेच्या प्रश्नावरही विविध उपाययोजना करण्यात आल्या. सांडपाणी व्यवस्थापनासाठी शोषखड्डे बांधण्यात आले, तर घनकचरा व्यवस्थापनासाठी नाडेप कंपोस्ट पिट उभारण्यात आले.सार्वजनिक ठिकाणी कचरा साचू नये यासाठी कचरा संकलन केंद्रे उभारण्यात आली. घरगुती कचरा संकलनासाठी नागरिकांना कचरा कुंड्यांचे वाटप करण्यात आले. सार्वजनिक स्वच्छतेसाठी सार्वजनिक शौचालयाची सुविधा निर्माण करण्यात आली.घनकचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन, कचऱ्याचे संकलन आणि परिसर स्वच्छ ठेवण्यासाठी ग्रामस्थांचा सहभाग वाढविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

सामाजिक सलोखा आणि स्थानिक पातळीवर तंटे सोडविण्याचा प्रयत्न

गावातील सामाजिक सलोखा कायम राहावा आणि स्थानिक पातळीवरील वाद वाढू नयेत, यासाठी ‘गावातले तंटे गावात मिटविणे’ या भूमिकेतून समन्वय साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. ग्रामस्थांमध्ये संवाद वाढवून स्थानिक प्रश्न स्थानिक पातळीवर चर्चेतून सोडविण्याला प्राधान्य देण्यात आले.गावदेव विकासाच्या माध्यमातून धार्मिक व सांस्कृतिक स्थळांच्या सुविधांकडेही लक्ष देण्यात आले. गावाच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थळांचा विकास करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

महिलांच्या उपजीविकेला प्रोत्साहन

ग्रामीण भागातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याच्या उद्देशाने विविध व्यवसायांचे प्रशिक्षण देण्यात आले. महिलांना उपजीविकेच्या पर्यायी साधनांची माहिती मिळावी आणि कौशल्याच्या माध्यमातून उत्पन्नाचे स्रोत निर्माण करता यावेत, यासाठी प्रशिक्षण उपक्रम राबविण्यात आले.तसेच महिलांच्या उपजीविकेला हातभार लागावा म्हणून कुक्कुट पक्ष्यांचे वाटप करण्यात आले. स्थानिक पातळीवर उपलब्ध संसाधनांचा वापर करून कुटुंबाच्या उत्पन्नात भर घालण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम राबविण्यात आल्याचे सांगण्यात आले.

आरोग्य आणि कृषी क्षेत्रासाठी उपक्रम

ग्रामस्थांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने गावात आरोग्य शिबिरांचे आयोजन करण्यात आले. ग्रामीण भागातील नागरिकांना आरोग्यविषयक प्राथमिक मार्गदर्शन व तपासणीची सुविधा स्थानिक पातळीवर उपलब्ध व्हावी, हा या उपक्रमामागील उद्देश होता.शेतकऱ्यांसाठीही विविध उपक्रम राबविण्यात आले. गावातील शेतकऱ्यांना फळझाडांचे वाटप करून फलोत्पादनाला प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. पर्यावरण संवर्धन आणि कृषीपूरक उत्पन्नाच्या दृष्टीने फळझाडांची लागवड उपयुक्त ठरू शकते.याशिवाय नदीतील गाळ काढण्याचे कामही करण्यात आले. जलस्रोतांच्या देखभालीच्या दृष्टीने या उपक्रमाला महत्त्व देण्यात आले.

सार्वजनिक सुरक्षेसाठी सीसीटीव्ही सुविधा

गावातील सार्वजनिक ठिकाणी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यात आले. सार्वजनिक परिसरात देखरेख व्यवस्था निर्माण व्हावी आणि नागरिकांना सुरक्षित वातावरण उपलब्ध व्हावे, या उद्देशाने ही सुविधा कार्यरत करण्यात आली.गावातील विविध विकासकामांबरोबरच सार्वजनिक सुविधा, स्वच्छता, शिक्षण, आरोग्य, महिला उपजीविका आणि पर्यावरणाशी संबंधित उपक्रमांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

नालंदा ऑर्गनायझेशनकडून कार्याची दखल

ग्रामपंचायत संभा येथे राबविण्यात आलेल्या विविध विकासकामांची आणि सामाजिक उपक्रमांची नालंदा ऑर्गनायझेशनने दखल घेतली. या कार्याच्या गौरवार्थ सौ. वैशाली दिलीप पाटकर यांना पुणे येथे ‘आदर्श सरपंच पुरस्कार’ प्रदान करण्यात आला.या पुरस्कारामुळे ग्रामपंचायत स्तरावर राबविण्यात आलेल्या विविध उपक्रमांची दखल व्यापक पातळीवर घेतली गेल्याचे सांगण्यात आले. पुरस्कारामुळे ग्रामपंचायतीच्या विकासकामांना आणि पुढील उपक्रमांना प्रोत्साहन मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

जनतेच्या सहभागातून विकासाची वाटचाल

ग्रामपंचायतीच्या विकासासाठी केवळ लोकप्रतिनिधींचे प्रयत्न पुरेसे नसून ग्रामस्थांचा सहभागही महत्त्वाचा असतो. पाणी, रस्ते, वीज, शिक्षण, स्वच्छता, आरोग्य, महिला उपजीविका आणि सार्वजनिक सुविधा या विविध क्षेत्रांमध्ये केलेल्या कामांमध्ये ग्रामस्थांच्या गरजांना प्राधान्य देण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले.सौ. वैशाली दिलीप पाटकर यांना मिळालेला ‘आदर्श सरपंच पुरस्कार’ हा त्यांच्या ग्रामपंचायत स्तरावरील विविध उपक्रमांची नोंद घेणारा सन्मान ठरला आहे. ग्रामपंचायत संभा येथे भविष्यातही उपलब्ध शासकीय योजना, स्थानिक संसाधने आणि ग्रामस्थांचा सहभाग यांच्या माध्यमातून विकासकामांना पुढे नेण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : गुरुवार, दिनांक : 1 ऑक्टोबर 2026