दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : शनिवार , दिनांक 10 ऑक्टोबर 2026

महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेचे शिक्षण क्षेत्रातील योगदान महत्त्वपूर्ण!

कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांनी १९५२ मध्ये संस्थेची स्थापना करून ग्रामीण व वंचित विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाची दारे खुली केली — प्राचार्य डॉ. चंद्रकांत दिघावकर

सुरगाणा, प्रतिनिधी : सुभाष कामडी ):- महात्मा गांधी यांच्या सत्य, अहिंसा आणि मानवसेवेच्या विचारांचा आदर्श समोर ठेवून कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांनी स्थापन केलेल्या महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेने शिक्षण क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. ग्रामीण, आदिवासी, गोरगरीब आणि वंचित घटकांतील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी संस्थेने मोलाचे कार्य केले आहे, असे प्रतिपादन वरिष्ठ कला, विज्ञान व वाणिज्य महाविद्यालय, सुरगाणा येथील प्राचार्य डॉ. चंद्रकांत दिघावकर यांनी केले.महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेच्या ७४ व्या वर्धापन दिनानिमित्त सुरगाणा येथील वरिष्ठ कला, विज्ञान व वाणिज्य महाविद्यालयात ध्वजारोहण कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. प्राचार्य डॉ. चंद्रकांत दिघावकर यांच्या हस्ते ध्वजारोहण करण्यात आले. या वेळी त्यांनी संस्थेच्या शैक्षणिक वाटचालीचा आढावा घेत शिक्षण, सामाजिक परिवर्तन आणि राष्ट्रनिर्मिती यांचा परस्परसंबंध अधोरेखित केला.

कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांचे दूरदृष्टीपूर्ण कार्य

महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेची स्थापना २ ऑक्टोबर १९५२ रोजी कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांनी केली. समाजातील सर्वसामान्य कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांनाही शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात, ग्रामीण भागातील तरुणांना ज्ञानाच्या माध्यमातून प्रगती करता यावी आणि शिक्षणापासून वंचित राहणाऱ्या घटकांना मुख्य प्रवाहात आणता यावे, हा संस्थेच्या कार्यामागील महत्त्वाचा विचार होता.स्वातंत्र्योत्तर भारतात शिक्षणाचा प्रसार करणे आणि समाजातील विषमता कमी करण्यासाठी शैक्षणिक संधी उपलब्ध करून देणे ही मोठी गरज होती. अशा परिस्थितीत शिक्षणसंस्थांची भूमिका केवळ पुस्तकी ज्ञान देण्यापुरती मर्यादित नव्हती, तर विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जाणीव, आत्मविश्वास, शिस्त आणि जबाबदारीची भावना विकसित करणेही महत्त्वाचे होते. महात्मा गांधी विद्यामंदिर संस्थेने याच व्यापक दृष्टिकोनातून शैक्षणिक क्षेत्रात आपली वाटचाल सुरू केली.प्राचार्य डॉ. दिघावकर यांनी आपल्या मार्गदर्शनात संस्थेच्या स्थापनेमागील सामाजिक उद्देशाचा उल्लेख केला. कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांनी महात्मा गांधी यांच्या विचारांचा आदर्श स्वीकारून शिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी पुढाकार घेतला. त्यामुळे अनेक विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाची संधी मिळण्याचा मार्ग खुला झाला, असे त्यांनी नमूद केले.

गांधीविचार आणि शिक्षणाचा सामाजिक दृष्टिकोन

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी सत्य, अहिंसा, स्वावलंबन, साधेपणा आणि समाजसेवा या मूल्यांना आपल्या जीवनात महत्त्वाचे स्थान दिले. त्यांचे विचार केवळ राजकीय स्वातंत्र्यापुरते मर्यादित नव्हते, तर सामाजिक सुधारणा, नैतिकता आणि सर्वसामान्य माणसाच्या उन्नतीशीही संबंधित होते.शिक्षण क्षेत्रातही या मूल्यांचे महत्त्व मोठे आहे. विद्यार्थ्यांनी केवळ पदवी मिळविण्यावर भर न देता समाजाप्रती आपली जबाबदारी ओळखावी, प्रामाणिकपणे कार्य करावे आणि मानवी मूल्यांचा आदर करावा, ही अपेक्षा गांधीविचारांतून व्यक्त होते.महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेच्या वर्धापन दिनाच्या निमित्ताने या विचारांचे स्मरण करण्यात आले. शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजात सकारात्मक बदल घडविणे, विद्यार्थ्यांना योग्य दिशा देणे आणि त्यांच्यात राष्ट्रप्रेमाची भावना निर्माण करणे यासाठी अशा कार्यक्रमांचे महत्त्व असल्याचे या वेळी अधोरेखित झाले.

ग्रामीण आणि आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाच्या संधी

सुरगाणा हा आदिवासीबहुल भाग असल्याने येथील विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देण्याला विशेष महत्त्व आहे. ग्रामीण भागातील अनेक विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणी, भौगोलिक परिस्थिती आणि मर्यादित शैक्षणिक सुविधा अशा विविध आव्हानांना सामोरे जावे लागते. अशा परिस्थितीत महाविद्यालयीन शिक्षणाची उपलब्धता विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक आणि सामाजिक प्रगतीसाठी महत्त्वाची ठरते.शिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांना ज्ञान, कौशल्ये आणि रोजगाराच्या संधी प्राप्त होऊ शकतात. तसेच सामाजिक प्रश्नांविषयी जागरूकता निर्माण होऊन लोकशाही मूल्यांची समज विकसित होते. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण मिळाल्यास ते आपल्या कुटुंबाच्या आणि परिसराच्या विकासातही योगदान देऊ शकतात.महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेच्या वर्धापन दिनानिमित्त संस्थेच्या या व्यापक शैक्षणिक भूमिकेचे स्मरण करण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी शिक्षणाचा उपयोग वैयक्तिक प्रगतीबरोबरच समाजहितासाठी करावा, हा संदेशही या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून देण्यात आला.

महात्मा गांधी आणि लालबहादूर शास्त्री यांना अभिवादन

कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या सत्रात राष्ट्रपिता महात्मा गांधी आणि भारताचे माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या जयंतीनिमित्त अभिवादन करण्यात आले. दोन्ही महान व्यक्तिमत्त्वांच्या प्रतिमांना पुष्पहार अर्पण करून पूजन करण्यात आले.या वेळी प्राचार्य डॉ. चंद्रकांत दिघावकर यांनी महात्मा गांधी आणि लालबहादूर शास्त्री यांच्या देशसेवेचे स्मरण केले. भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यासाठी महात्मा गांधी यांनी सत्याग्रह, अहिंसा आणि जनसहभागाच्या माध्यमातून महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. त्यांच्या नेतृत्वामुळे स्वातंत्र्यलढ्यात सामान्य नागरिकांचा सहभाग व्यापक झाला.लालबहादूर शास्त्री यांनीही देशाच्या सार्वजनिक जीवनात प्रामाणिकपणा, साधेपणा आणि कर्तव्यनिष्ठेचा आदर्श निर्माण केला. स्वातंत्र्यलढ्यातील सहभागापासून ते पंतप्रधानपदापर्यंतच्या प्रवासात त्यांनी देशसेवेला प्राधान्य दिले. त्यांच्या नेतृत्वातील साधेपणा आणि देशाप्रती असलेली बांधिलकी आजही प्रेरणादायी मानली जाते.या दोन्ही महान व्यक्तिमत्त्वांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या विचारांचे स्मरण करून विद्यार्थ्यांनी राष्ट्रहित, सामाजिक एकता आणि प्रामाणिक कार्य यांना महत्त्व द्यावे, असा संदेश कार्यक्रमातून अधोरेखित झाला.

शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती

कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक व सूत्रसंचालन डॉ. संतोष पवार यांनी केले. त्यांनी कार्यक्रमाची भूमिका स्पष्ट करत संस्थेच्या वर्धापन दिनाचे महत्त्व विशद केले. कार्यक्रमाच्या शेवटी डॉ. सुरेश भोये यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.या वेळी प्रा. भगवान महाले, प्रा. बाळू धुम, प्रा. देविदास बागुल, वर्षा जोशी, मुरलीधर देशमुख, ओमकार धुम, रोशन पवार यांच्यासह महाविद्यालयातील शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी उपस्थित होते. तसेच महाविद्यालयातील विद्यार्थीही मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते.कार्यक्रमात संस्थेच्या शैक्षणिक परंपरेचे स्मरण, महात्मा गांधी आणि लालबहादूर शास्त्री यांच्या कार्याला अभिवादन आणि विद्यार्थ्यांना प्रेरणा देणारे विचार मांडण्यात आले. शिक्षक, कर्मचारी आणि विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीमुळे कार्यक्रमाला शैक्षणिक आणि राष्ट्रीय मूल्यांची जोड मिळाली.

राष्ट्रगीताने कार्यक्रमाची सांगता

महात्मा गांधी विद्यामंदिर शिक्षणसंस्थेच्या ७४ व्या वर्धापन दिनानिमित्त आयोजित ध्वजारोहण कार्यक्रम आणि महात्मा गांधी व लालबहादूर शास्त्री जयंतीनिमित्त अभिवादन सोहळा उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडला. संस्थेच्या स्थापनेमागील शैक्षणिक उद्दिष्टे, ग्रामीण विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीतील शिक्षणाचे महत्त्व आणि राष्ट्रपुरुषांच्या विचारांची आजच्या काळातील उपयुक्तता यांचे स्मरण या कार्यक्रमातून करण्यात आले.शिक्षण हे सामाजिक परिवर्तनाचे प्रभावी साधन असून, ग्रामीण आणि वंचित विद्यार्थ्यांना ज्ञानाच्या माध्यमातून सक्षम बनविणे हीच शिक्षणसंस्थेच्या कार्याची खरी फलश्रुती आहे. कर्मवीर भाऊसाहेब हिरे यांनी रुजविलेल्या शैक्षणिक विचारांचा वारसा पुढे नेत विद्यार्थ्यांमध्ये ज्ञान, संस्कार आणि सामाजिक बांधिलकी विकसित करण्याचा संदेश या वर्धापन दिनाच्या कार्यक्रमातून देण्यात आला.

राष्ट्रगीताने कार्यक्रमाची सांगता झाली.

— प्रतिनिधी, सुरगाणा