दिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : 13 सप्टेंबर 2026

पावसाच्या दडीने सुरगाण्यात भातशेती उद्ध्वस्त! खासदार भास्कर भगरे यांच्याकडून नुकसानग्रस्त पिकांची पाहणी
भात पोटऱ्यातच करपला; भात, नागली, वरईसह विविध पिकांना फटका — तातडीने पंचनामे, नुकसानभरपाई, पिण्याचे पाणी आणि जनावरांसाठी चाऱ्याची व्यवस्था करण्याची शेतकऱ्यांची मागणी
दिव्य भारत बीएसएम न्यूज
सुरगाणा | प्रतिनिधी : रतन चौधरी
दिनांक : 13 ऑक्टोबर २०२६
सुरगाणा : नाशिक जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्यात पावसाने दीर्घकाळ दडी मारल्यामुळे खरीप हंगामातील शेतीचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. विशेषतः भात उत्पादक शेतकरी गंभीर संकटात सापडले असून, पाण्याअभावी भाताची कोवळी पिके करपून गेली आहेत. काही ठिकाणी भाताचे पीक निसवण्यापूर्वीच पोटऱ्यात करपल्याने शेतकऱ्यांच्या हातात उत्पादन येण्याची आशा मावळू लागली आहे. या पार्श्वभूमीवर दिंडोरी लोकसभा मतदारसंघाचे खासदार भास्कर भगरे यांनी ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सुरगाणा तालुक्यातील लाडगाव, बुबळी आणि उमरेमाळ परिसरातील नुकसानग्रस्त भातशेतीची प्रत्यक्ष पाहणी केली. यावेळी शेतकऱ्यांनी आपल्या विविध समस्यांचा पाढा खासदारांसमोर वाचत तातडीने मदत करण्याची मागणी केली. या पाहणी दौऱ्यात तहसीलदार रामजी राठोड, मोहन गांगुर्डे, तालुका कृषी अधिकारी ज्ञानदेव तिखे, मंडळ कृषी अधिकारी अनिल भोर, हंसराज भदाणे, सहाय्यक कृषी अधिकारी शांता पवार यांच्यासह परिसरातील भात उत्पादक शेतकरी सहभागी झाले होते. अधिकाऱ्यांसमवेत शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन खासदार भगरे यांनी पावसाअभावी करपलेल्या पिकांची स्थिती जाणून घेतली.
पावसाअभा खरीप हंगाम धोक्यात:सुरगाणा तालुका हा प्रामुख्याने पावसावर अवलंबून असलेला आदिवासीबहुल डोंगराळ भाग आहे. तालुक्यात सिंचनाच्या पुरेशा सुविधा उपलब्ध नसल्यामुळे बहुतांश शेतकऱ्यांना खरीप हंगामावरच अवलंबून राहावे लागते. सिंचनासाठी काही पाझर तलाव उपलब्ध असले, तरी व्यापक क्षेत्राला पाणीपुरवठा करणाऱ्या मोठ्या सिंचन योजनांचा अभाव असल्याची खंत शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली.जून महिन्याच्या अखेरीस पाऊस उशिरा सुरू झाल्यामुळे भात लागवडीची कामेही उशिराने झाली. सुरुवातीला पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांनी उपलब्ध पाण्याच्या आधारे लागवड पूर्ण केली; मात्र १५ सप्टेंबरपासून पावसाने पुन्हा दडी मारल्याने पिकांना आवश्यक ओलावा मिळाला नाही. परिणामी, वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर असलेली भाताची कोवळी पिके सुकू लागली. भाताचे पीक निसवण्यापूर्वीच पोटऱ्यात करपल्यामुळे उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती शेतकऱ्यांना वाटत आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी लागवडीसाठी बियाणे, खते, औषधे आणि मजुरीवर खर्च केला आहे. मात्र, पावसाअभावी पीक हातातून गेल्यास हा संपूर्ण खर्च वाया जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
भातासह नागली, वरई आणि इतर पिकांनाही फटका :पावसाच्या अनियमिततेचा परिणाम केवळ भातशेतीपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. नागली, वरई, खुरसणी, तूर, उडीद, सोयाबीन आणि कुळीथ यांसारख्या खरीप पिकांनाही पावसाअभावी फटका बसला आहे. जमिनीत पुरेसा ओलावा नसल्यामुळे पिकांची वाढ खुंटली असून, अनेक ठिकाणी पिके करपल्याचे शेतकऱ्यांनी सांगितले.सुरगाणा तालुक्यातील अनेक कुटुंबांचे आर्थिक गणित खरीप हंगामातील उत्पादनावर अवलंबून असते. घरातील वर्षभराच्या अन्नधान्याची गरज भागविण्यासाठी शेतकरी भात, नागली आणि इतर पिकांची लागवड करतात. मात्र, यंदा पावसाने साथ न दिल्यामुळे अन्नधान्य उत्पादनाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.पीक उत्पादनात मोठी घट झाल्यास कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा करायचा, पुढील हंगामासाठी बियाणे आणि खते कशी खरेदी करायची, तसेच शेतीसाठी घेतलेला खर्च कसा भरून काढायचा, असे प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभे ठाकले आहेत. परिस्थिती अशीच राहिल्यास आर्थिक संकट अधिक तीव्र होण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
वीजपुरवठ्याच्या समस्येमुळे सिंचनात अडथळे :पावसाने दडी मारल्यामुळे पिकांना पाणी देण्याची गरज वाढली आहे. काही शेतकऱ्यांकडे विहिरी किंवा इतर जलस्रोतांमधून पाणी उपलब्ध असले, तरी अनियमित वीजपुरवठ्यामुळे सिंचन करणे कठीण होत असल्याचे शेतकऱ्यांनी खासदारांच्या निदर्शनास आणून दिले.वीजपुरवठ्याच्या लपंडावामुळे मोटारपंप वेळेवर सुरू होत नाहीत. काही ठिकाणी सिंगल फेज मोटारपंप सुरू करण्यातही अडचणी येत असल्याने उपलब्ध पाण्याचा उपयोग पिकांसाठी करता येत नाही. एकीकडे पाऊस नाही आणि दुसरीकडे वीजपुरवठ्याच्या अडचणींमुळे पाणी असूनही पिकांना सिंचन करता येत नसल्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे.शेतकऱ्यांनी वीजपुरवठा नियमित करण्याची, सिंचनासाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्याची आणि उपलब्ध जलस्रोतांचे योग्य नियोजन करण्याची मागणी केली आहे. पिकांचे नुकसान आणखी वाढू नये, यासाठी प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करावा, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.
वाढती महागाई आणि मजूरटंचाईमुळे शेतकरी दुहेरी संकटात :शेतीचे नुकसान होत असतानाच खतांच्या आणि कीटकनाशकांच्या वाढलेल्या किमती, मजुरांची कमतरता आणि शेतीच्या वाढत्या खर्चामुळे शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. उत्पादनाची हमी नसताना शेतीसाठी करावा लागणारा खर्च मात्र वाढत आहे.शेतकऱ्यांना पिकांच्या संरक्षणासाठी पाणी उपलब्ध करून देण्याबरोबरच नुकसानभरपाईची मदत मिळणे आवश्यक असल्याचे मत या वेळी व्यक्त करण्यात आले. भाताचे उत्पादन घटल्यास केवळ शेतकऱ्यांचे उत्पन्न कमी होणार नाही, तर कुटुंबाच्या अन्नधान्याच्या गरजांवरही परिणाम होऊ शकतो.शेतीबरोबरच जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्नही गंभीर होण्याची शक्यता आहे. पिके करपल्यामुळे जनावरांसाठी उपलब्ध होणारा चारा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे प्रशासनाने संभाव्य चारा टंचाईचा विचार करून आवश्यक उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी शेतकऱ्यांनी केली.
पिण्याच्या पाण्याची टंचाई निर्माण होण्याची भीती :पावसाअभावी शेतीचे नुकसान होत असतानाच येत्या काळात पिण्याच्या पाण्याची टंचाई निर्माण होण्याची चिन्हे दिसत असल्याची चिंता नागरिकांनी व्यक्त केली. ग्रामीण आणि डोंगराळ भागातील अनेक गावांमध्ये पावसावर अवलंबून असलेले जलस्रोत महत्त्वाचे ठरतात. पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्यास या जलस्रोतांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.त्यामुळे केवळ शेतीसाठीच नव्हे, तर नागरिकांच्या पिण्याच्या पाण्याच्या गरजांसाठीही प्रशासनाने आतापासून नियोजन करावे, अशी मागणी करण्यात आली. संभाव्य टंचाई लक्षात घेऊन पाणीपुरवठ्याच्या पर्यायी उपाययोजना तयार ठेवणे आवश्यक असल्याचे शेतकऱ्यांनी सांगितले.
तातडीने पंचनामे करून नुकसानभरपाई द्या :नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांनी खासदार भास्कर भगरे यांच्याकडे पिकांचे तातडीने पंचनामे करण्याची मागणी केली. प्रत्यक्ष शेतात जाऊन नुकसानीची पाहणी करावी, बाधित क्षेत्राची नोंद घ्यावी आणि शासनाच्या लागू निकषांनुसार पात्र शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई द्यावी, अशी मागणी करण्यात आली.याशिवाय उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन, पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देणे आणि वीजपुरवठ्याच्या समस्या सोडविणे या बाबींवरही शेतकऱ्यांनी भर दिला.खासदार भास्कर भगरे यांनी नुकसानग्रस्त भातशेतीची पाहणी केल्यानंतर पिकांचे तातडीने पंचनामे करून नुकसानभरपाई मिळवून देण्यासाठी कार्यवाही करण्यात येईल, असे सांगितले. त्यामुळे संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांना प्रशासनाकडून मदतीची अपेक्षा निर्माण झाली आहे.
कायमस्वरूपी सिंचन व्यवस्थेची गरज :सुरगाणा तालुक्यातील सध्याची परिस्थिती पाहता केवळ तात्पुरत्या उपाययोजनांवर अवलंबून न राहता दीर्घकालीन सिंचन नियोजनाची गरज अधोरेखित झाली आहे. पावसावर पूर्णपणे अवलंबून असलेल्या शेतीला पर्यायी पाण्याची उपलब्धता निर्माण झाल्यास अशा संकटांचा परिणाम कमी करता येऊ शकतो.पाझर तलाव, लघुसिंचन योजना, जलसंधारण, पावसाचे पाणी साठविण्याच्या उपाययोजना आणि उपलब्ध जलस्रोतांचे प्रभावी व्यवस्थापन यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. दुर्गम भागातील शेतकऱ्यांना सिंचनाच्या सुविधा उपलब्ध झाल्यास शेतीची उत्पादकता वाढविण्यास आणि आर्थिक स्थैर्य निर्माण करण्यास मदत होऊ शकते.सध्या मात्र शेतकऱ्यांसमोर तातडीचा प्रश्न आहे तो करपलेल्या पिकांच्या नुकसानीचा, पिण्याच्या पाण्याचा आणि जनावरांच्या चाऱ्याचा. त्यामुळे शासन व प्रशासनाने परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आवश्यक मदत वेळेत उपलब्ध करून द्यावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.एकूणच, पावसाच्या दडीमुळे सुरगाणा तालुक्यातील खरीप हंगाम संकटात सापडला असून, खासदार भास्कर भगरे यांच्या पाहणी दौऱ्यामुळे शेतकऱ्यांच्या समस्या पुन्हा एकदा समोर आल्या आहेत. आता नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष मदत कधी मिळते आणि पिण्याचे पाणी, सिंचन व चारा टंचाईवर प्रशासन कोणत्या उपाययोजना करते, याकडे तालुक्यातील शेतकरीवर्गाचे लक्ष लागले आहे.
सुरगाणा तालुक्यात पावसाअभावी करपलेल्या भात पिकांची पाहणी करताना दिंडोरीचे खासदार भास्कर भगरे. समवेत तहसीलदार रामजी रादिव्य भारत बीएसएम न्यूज : मंगळवार , दिनांक : 13 सप्टेंबर 2026

ठोड, तालुका कृषी अधिकारी ज्ञानदेव तिखे, इतर अधिकारी आणि भात उत्पादक शेतकरी